Trong chăn nuôi, thức ăn thường chiếm tỷ lệ lớn trong tổng chi phí sản xuất. Vì vậy, làm thế nào để giảm tiêu tốn thức ăn mà vẫn đảm bảo vật nuôi phát triển tốt là vấn đề được nhiều hộ nuôi và trang trại quan tâm. Nếu chỉ cắt giảm lượng thức ăn một cách đơn giản, vật nuôi có thể bị thiếu dinh dưỡng, chậm lớn, giảm sức đề kháng và kéo dài thời gian nuôi. Ngược lại, nếu biết quản lý khẩu phần đúng cách, người nuôi có thể tiết kiệm chi phí mà vẫn duy trì hiệu quả tăng trưởng.
Giảm tiêu tốn thức ăn không có nghĩa là cho vật nuôi ăn ít đi bằng mọi cách. Điều quan trọng là giúp vật nuôi ăn đúng, hấp thu tốt, hạn chế lãng phí và chuyển hóa thức ăn hiệu quả hơn. Để làm được điều đó, người chăn nuôi cần quan tâm đồng thời đến chất lượng thức ăn, cách cho ăn, môi trường chuồng trại, sức khỏe đàn nuôi và kỹ thuật quản lý.
Chọn thức ăn phù hợp
Muốn giảm tiêu tốn thức ăn, trước hết cần chọn đúng loại thức ăn cho từng vật nuôi và từng giai đoạn phát triển. Heo con, heo thịt, heo nái, gà con, gà thịt, gà đẻ, vịt, ngan, cá hay bò đều có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau. Nếu dùng sai loại thức ăn, vật nuôi có thể ăn nhiều nhưng hấp thu kém, tăng trọng chậm và làm tăng chi phí cám.
Thức ăn phù hợp cần cung cấp đủ năng lượng, protein, vitamin, khoáng chất và các dưỡng chất cần thiết. Không nên chỉ chọn thức ăn giá rẻ, bởi sản phẩm kém chất lượng có thể khiến vật nuôi ăn nhiều hơn nhưng hiệu quả tăng trưởng thấp. Một loại thức ăn tốt cần giúp vật nuôi tiêu hóa dễ, hấp thu tốt và phát triển ổn định.
Cho ăn đúng lượng
Cho ăn quá nhiều không giúp vật nuôi lớn nhanh hơn nếu khẩu phần vượt quá khả năng tiêu hóa và nhu cầu thực tế. Thức ăn dư thừa có thể rơi vãi, bị bẩn, ôi thiu hoặc làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa. Ngược lại, cho ăn quá ít lại khiến vật nuôi thiếu dinh dưỡng, chậm lớn và giảm năng suất.
Người nuôi nên cho ăn theo hướng dẫn phù hợp với từng loại vật nuôi, độ tuổi, trọng lượng và mục tiêu chăn nuôi. Cần theo dõi lượng thức ăn tiêu thụ hằng ngày để điều chỉnh hợp lý. Nếu máng thường xuyên còn dư nhiều, cần giảm lượng cho ăn hoặc kiểm tra lại chất lượng thức ăn, sức khỏe đàn và cách bố trí máng ăn.
Chia bữa hợp lý
Chia bữa ăn hợp lý giúp vật nuôi tiêu hóa tốt hơn và hạn chế thức ăn bị lãng phí. Thay vì cho ăn dồn quá nhiều trong một lần, người nuôi có thể chia thành nhiều bữa phù hợp trong ngày. Cách này đặc biệt hữu ích với vật nuôi non, vật nuôi mới chuyển giai đoạn hoặc trong thời tiết nắng nóng.
Với gia cầm, cần tránh để cám tồn trong máng quá lâu vì thức ăn dễ bị bẩn, ẩm hoặc giảm mùi vị hấp dẫn. Với heo và gia súc, việc cho ăn đúng giờ, đúng khẩu phần giúp hình thành thói quen ăn uống ổn định, hỗ trợ tiêu hóa và giảm hao hụt thức ăn.
Hạn chế rơi vãi
Một nguyên nhân khiến chi phí thức ăn tăng cao là thất thoát do rơi vãi. Máng ăn quá thấp, quá cao, quá hẹp hoặc thiết kế không phù hợp đều có thể khiến vật nuôi làm đổ thức ăn ra ngoài. Với gia cầm, cám có thể bị bới tung; với heo, thức ăn dễ bị đẩy ra khỏi máng nếu máng không chắc chắn.
Để giảm tiêu tốn thức ăn, người nuôi cần bố trí máng ăn phù hợp với kích thước và tập tính của từng loài. Máng cần đủ số lượng để vật nuôi không tranh ăn, nhưng cũng phải dễ vệ sinh và hạn chế rơi vãi. Thức ăn rơi xuống nền thường bị bẩn, nhiễm khuẩn và không nên tận dụng lại cho đàn ăn.
Đảm bảo nước sạch
Nước uống có vai trò quan trọng trong tiêu hóa, hấp thu và chuyển hóa thức ăn. Nếu vật nuôi thiếu nước hoặc nước uống không sạch, khả năng ăn và hấp thu dinh dưỡng sẽ giảm. Khi đó, dù khẩu phần tốt, hiệu quả tăng trưởng vẫn không cao.
Người nuôi cần cung cấp đủ nước sạch cho vật nuôi trong suốt ngày, đặc biệt vào mùa nóng. Máng uống cần được vệ sinh thường xuyên để tránh rong rêu, cặn bẩn và mầm bệnh. Với chăn nuôi quy mô lớn, nên kiểm tra hệ thống cấp nước định kỳ để đảm bảo nước luôn đủ và sạch.
Giữ chuồng sạch thoáng
Môi trường chuồng trại ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng thức ăn. Chuồng ẩm thấp, nóng bức, bí khí, mật độ nuôi quá dày hoặc vệ sinh kém sẽ khiến vật nuôi bị stress, giảm ăn, tiêu hóa kém và dễ mắc bệnh. Khi vật nuôi bị stress hoặc bệnh tật, lượng thức ăn tiêu tốn cho mỗi kg tăng trọng thường cao hơn.
Chuồng trại cần được giữ khô ráo, thông thoáng, sạch sẽ và phù hợp với từng loại vật nuôi. Cần dọn phân, vệ sinh máng ăn, máng uống, kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm. Khi môi trường nuôi tốt, vật nuôi khỏe mạnh hơn, ăn uống ổn định hơn và chuyển hóa thức ăn hiệu quả hơn.
Phòng bệnh định kỳ
Vật nuôi mắc bệnh thường hấp thu dinh dưỡng kém, chậm lớn và tiêu tốn nhiều thức ăn hơn. Một số bệnh đường ruột, hô hấp hoặc ký sinh trùng có thể khiến vật nuôi vẫn ăn nhưng không tăng trọng tốt. Vì vậy, phòng bệnh là giải pháp quan trọng để giảm tiêu tốn thức ăn trong chăn nuôi.
Người nuôi cần thực hiện vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng, tẩy ký sinh trùng và theo dõi sức khỏe đàn định kỳ. Khi phát hiện vật nuôi có dấu hiệu bất thường như kém ăn, tiêu chảy, ho, lông xù, chậm lớn hoặc phát triển không đồng đều, cần kiểm tra và xử lý sớm để tránh ảnh hưởng đến cả đàn.
Theo dõi tăng trọng
Muốn giảm tiêu tốn thức ăn hiệu quả, người nuôi cần ghi chép và theo dõi lượng thức ăn sử dụng, tốc độ tăng trọng, tỷ lệ hao hụt và thời gian nuôi. Những dữ liệu này giúp đánh giá khẩu phần có phù hợp hay không, thức ăn có hiệu quả hay không và khâu quản lý nào đang gây lãng phí.
Nếu đàn ăn nhiều nhưng tăng trọng chậm, cần xem lại chất lượng thức ăn, sức khỏe đường ruột, mật độ nuôi, môi trường chuồng trại và cách cho ăn. Không nên chỉ tăng thêm lượng cám, vì điều này có thể làm chi phí tăng mà không cải thiện được năng suất.
Giảm tiêu tốn thức ăn là mục tiêu quan trọng giúp nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi. Tuy nhiên, việc này cần được thực hiện đúng cách, không phải bằng cách cắt giảm khẩu phần tùy tiện mà bằng cách chọn thức ăn phù hợp, cho ăn đúng lượng, hạn chế rơi vãi, đảm bảo nước sạch, giữ chuồng trại tốt và phòng bệnh định kỳ.
Khi vật nuôi được chăm sóc trong điều kiện phù hợp, khả năng tiêu hóa và chuyển hóa thức ăn sẽ tốt hơn. Nhờ đó, đàn phát triển ổn định, giảm lãng phí thức ăn và mang lại lợi nhuận bền vững hơn cho hộ nuôi cũng như trang trại.
CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM
- Địa chỉ: KCN Phố Nối A, Văn Lâm, Hưng Yên
- Hotline: 094.219.3898
- Email: Eufeed@gmail.com
- Website: https://eufeed.com.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/EUfeedchauAu
