Trong nuôi trồng thủy sản, thức ăn chiếm tới 50% – 70% tổng chi phí sản xuất. Việc quản lý thức ăn ao nuôi cá dư thừa hay thiếu hụt đều mang lại hậu quả lớn: thừa thức ăn gây lãng phí tiền bạc và ô nhiễm nguồn nước; thiếu thức ăn khiến cá chậm lớn, phân hóa kích thước và giảm năng suất.
Để tối ưu hóa chi phí và đảm bảo cá phát triển đồng đều, người nuôi cần áp dụng quy trình kiểm soát thức ăn bài bản, khoa học dưới đây.
Xác định chính xác lượng thức ăn theo khối lượng đàn cá
Cung cấp lượng cám dựa trên tổng trọng lượng thực tế của đàn cá là bước đầu tiên để tránh cho ăn cảm tính.
Phương pháp tính khẩu phần ăn hàng ngày
- Xác định tổng khối lượng cá trong ao: Tiến hành đánh mẫu định kỳ (10 – 15 ngày/lần) để tính trọng lượng trung bình và ước tính tỷ lệ sống của đàn cá.
$$\text{Tổng khối lượng cá (kg)} = \text{Số lượng cá ước tính} \times \text{Trọng lượng trung bình/con (kg)}$$ - Tính tỷ lệ cho ăn (% khối lượng cơ thể): Tỷ lệ này thay đổi tùy theo độ tuổi của cá.
- Cá giống/cá con: Lượng ăn chiếm từ 5% – 10% tổng khối lượng cá.
- Cá giò/cá thịt: Lượng ăn giảm dần xuống 2% – 4% tổng khối lượng cá.
- Cá vỗ béo chuẩn bị thu hoạch: Duy trì khoảng 1.5% – 2% tổng khối lượng cá.
Sử dụng dụng cụ kiểm tra sức ăn thực tế
Công thức tính toán chỉ mang tính chất lý thuyết. Để điều chỉnh lượng cám chuẩn xác từng ngày, việc sử dụng sàn cho ăn (nhá/sàn ăn) là phương pháp trực quan và hiệu quả nhất.
Kỹ thuật đặt và kiểm tra sàn ăn
- Bố trí sàn ăn: Đặt 2 – 4 sàn ăn cho mỗi ao nuôi ở các vị trí bằng phẳng, thoáng mát, xa bờ và gần nơi thường rải thức ăn.
- Phối trộn lượng cám vào sàn: Mỗi bữa cho ăn, lấy khoảng 1% – 2% tổng lượng thức ăn của bữa đó bỏ vào các sàn ăn, phần còn lại rải đều khắp ao.
- Kiểm tra và điều chỉnh:
- Sau 1 – 2 giờ: Nhấc sàn ăn lên kiểm tra. Nếu cám trong sàn hết sạch, cá ăn tốt, có thể duy trì hoặc tăng nhẹ 5% lượng thức ăn vào ngày hôm sau.
- Nếu còn dư thức ăn: Cần giảm ngay 10% – 20% lượng cám ở bữa tiếp theo và tìm nguyên nhân (do môi trường nước, thời tiết hay cá bị bệnh).
Cho cá ăn theo nguyên tắc “4 định”
Kiên trì thực hiện nguyên tắc “4 định” giúp tạo thói quen phản xạ cho cá, kích thích cá bắt mồi nhanh và nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn ao nuôi cá.
- Định chất lượng: Thức ăn phải tươi ngon, đúng độ đạm theo tuổi cá, không ẩm mốc, không chứa chất cấm hay độc tố.
- Định số lượng: Cho ăn đúng khẩu phần đã tính toán và điều chỉnh theo thực tế. Tránh ngày cho ăn quá nhiều, ngày lại cắt giảm quá sâu.
- Định thời gian: Cho cá ăn 2 – 3 lần/ngày vào các khung giờ cố định. Bữa sáng nên bắt đầu từ 7h – 8h (khi nắng lên, oxy tăng) và bữa chiều từ 15h – 16h.
- Định địa điểm: Rải thức ăn cố định ở một hoặc vài khu vực trong ao để tạo phản xạ tập trung cho cá mỗi khi đến giờ ăn.
Điều chỉnh lượng thức ăn linh hoạt theo môi trường và thời tiết
Môi trường nước và thời tiết thay đổi sẽ tác động trực tiếp đến sức bắt mồi của cá. Người nuôi cần nhạy bén điều chỉnh lượng cám kịp thời.
- Trời mưa lớn hoặc oi nồng trước cơn mưa: Hàm lượng oxy hòa tan trong nước sụt giảm nghiêm trọng. Cần chủ động giảm 30% – 50% lượng cám hoặc dừng cho ăn hoàn toàn.
- Nhiệt độ nước quá cao (> 32°C) hoặc quá thấp (< 18°C): Cá giảm trao đổi chất đáng kể, nên cắt giảm bớt thức ăn để tránh tích tụ cám dư ở đáy ao.
- Nước ao bị ô nhiễm hoặc có màu tảo quá đậm: Giảm ngay lượng ăn, tăng cường sục khí/quạt nước và xử lý vi sinh để làm sạch môi trường nước trước khi nâng lại lượng cám.
Tóm lại, việc quản lý thức ăn ao nuôi cá hiệu quả đòi hỏi sự kết hợp giữa tính toán lý thuyết và quan sát thực tế hàng ngày. Việc kiểm soát tốt lượng cám không chỉ giúp bạn tiết kiệm đáng kể chi phí chăn nuôi, giảm hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), mà còn giữ cho môi trường ao nuôi luôn ổn định, hạn chế dịch bệnh bùng phát.
CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM
- Địa chỉ: KCN Phố Nối A, Văn Lâm, Hưng Yên
- Hotline: 094.219.3898
- Email: Eufeed@gmail.com
- Website: https://eufeed.com.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/EUfeedchauAu
