An toàn thực phẩm chăn nuôi là mối quan tâm then chốt trong ngành chăn nuôi bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng, khả năng cạnh tranh của sản phẩm, và sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp Việt Nam. Trong bối cảnh sản lượng chăn nuôi tăng nhanh, tình hình kiểm soát an toàn thực phẩm còn nhiều thách thức như tồn dư kháng sinh, vệ sinh chuồng trại và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Bài viết này sẽ phân tích thực trạng an toàn thực phẩm chăn nuôi tại Việt Nam, những vấn đề nổi bật và các giải pháp đang được triển khai.
Vai trò của an toàn thực phẩm chăn nuôi
An toàn thực phẩm chăn nuôi không chỉ dừng lại ở việc sản phẩm không bị ô nhiễm, nhiễm khuẩn mà còn đảm bảo không chứa các chất gây hại tích lũy như hormone, kháng sinh, độc tố – những yếu tố có thể gây ngộ độc mãn tính hoặc tạo ra mối đe dọa lâu dài cho sức khỏe người tiêu dùng.
An toàn thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc:
- Bảo vệ sức khỏe cộng đồng khỏi ngộ độc và rủi ro lâu dài.
- Đảm bảo các sản phẩm chăn nuôi đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế để mở rộng thị trường xuất khẩu.
- Tăng niềm tin của người tiêu dùng đối với sản phẩm nông nghiệp Việt Nam.
- Hỗ trợ phát triển bền vững ngành chăn nuôi trong nước.
Thực trạng an toàn thực phẩm chăn nuôi ở Việt Nam
Hệ thống chăn nuôi nhỏ lẻ và thiếu kiểm soát
Phần lớn trang trại chăn nuôi tại Việt Nam là quy mô nhỏ, tập trung ở nông thôn với cơ sở vật chất đơn giản, thiếu hệ thống ghi chép, quản lý và giám sát hiệu quả. Điều này dẫn tới nhiều rủi ro trong kiểm soát an toàn thực phẩm, đặc biệt là việc sử dụng kháng sinh không theo quy trình, khó truy xuất nguồn gốc khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng.
Tồn dư kháng sinh và phản ứng thuốc
Việc sử dụng kháng sinh trong vật nuôi là thực tế phổ biến nhằm phòng bệnh và tăng năng suất. Tuy nhiên, việc sử dụng không đúng liều lượng, không tuân thủ “thời gian ngừng thuốc” trước khi giết mổ và dùng những loại thuốc không được phép gây ra tồn dư kháng sinh trong sản phẩm chăn nuôi. Điều này không chỉ ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng mà còn tạo điều kiện cho vi khuẩn kháng thuốc phát triển, làm giảm hiệu quả điều trị trong y tế và nông nghiệp.
Chuỗi cung ứng thiếu minh bạch
Chuỗi cung ứng sản phẩm chăn nuôi tại Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào chợ truyền thống, nơi việc kiểm soát nguồn gốc và chất lượng còn nhiều hạn chế. Việc thiếu minh bạch khiến người tiêu dùng khó biết được sản phẩm mà họ mua có an toàn hay không, từ đó giảm niềm tin vào sản phẩm thịt, trứng, sữa.
Những vấn đề về an toàn thực phẩm chăn nuôi
Vấn đề kháng sinh và vi khuẩn kháng thuốc
Việc lạm dụng kháng sinh là một trong những thách thức lớn nhất trong an toàn thực phẩm chăn nuôi. Kháng sinh còn tồn dư trong sản phẩm có thể gây nguy hiểm cho người tiêu dùng và góp phần làm tăng tình trạng kháng thuốc kháng sinh ở người và động vật – một vấn đề toàn cầu được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các tổ chức quốc tế đặc biệt quan tâm.
Kiến thức kỹ thuật hạn chế ở người chăn nuôi
Nhiều người chăn nuôi thiếu kiến thức về cách sử dụng đúng kháng sinh, thời gian ngừng thuốc và các biện pháp an toàn sinh học. Thông tin kỹ thuật chưa được tiếp cận đầy đủ dẫn đến việc sử dụng thuốc không theo chỉ dẫn, gây rủi ro cao cho sản phẩm chăn nuôi.
Thiếu truy xuất nguồn gốc và hệ thống kiểm định hiện đại
Hệ thống truy xuất nguồn gốc hiện nay vẫn còn chưa phổ biến rộng rãi và chưa được kiểm soát chặt chẽ. Điều này khiến việc theo dõi sản phẩm từ trang trại đến bàn ăn gặp khó khăn, làm giảm khả năng xử lý kịp thời khi phát hiện sản phẩm không an toàn.
Tác động của an toàn thực phẩm chăn nuôi
Ảnh hưởng đến xuất khẩu
Không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm quốc tế khiến nhiều lô hàng chăn nuôi của Việt Nam bị trả về hoặc từ chối bởi các thị trường phát triển. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng thị trường và gia tăng giá trị sản phẩm xuất khẩu.
Nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng
Tồn dư kháng sinh, vi khuẩn gây bệnh hoặc hóa chất độc hại trong sản phẩm chăn nuôi có thể gây ngộ độc cấp tính hoặc mãn tính nếu tiêu thụ lâu dài. Đặc biệt, nhóm yếu như trẻ em, người già và người có bệnh nền là những đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất.
Giải pháp cải thiện an toàn thực phẩm chăn nuôi
Áp dụng tiêu chuẩn VietGAP và HACCP
Các tiêu chuẩn như VietGAP (Vietnam Good Agricultural Practices) và HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points) là những khung quy định để nâng cao tính an toàn trong toàn bộ chuỗi sản xuất – từ trang trại tới bàn ăn. Áp dụng các tiêu chuẩn này giúp kiểm soát chất lượng thức ăn, cách sử dụng thuốc thú y, xử lý chất thải và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Tăng cường kiểm tra, giám sát và truy xuất nguồn gốc
Việc tăng cường hoạt động kiểm tra tại chợ, cơ sở giết mổ và phân phối giúp phát hiện sớm sản phẩm không an toàn, từ đó giảm thiểu nguy cơ đến tay người tiêu dùng. Đồng thời, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch là yếu tố then chốt để đảm bảo uy tín cho sản phẩm chăn nuôi.
Đào tạo kỹ thuật và nâng cao nhận thức cho người chăn nuôi
Tăng cường đào tạo kiến thức về sử dụng thuốc thú y, an toàn sinh học và quy trình sản xuất an toàn là điều cần thiết để giảm thiểu sai sót trong chăn nuôi. Giải pháp này không chỉ cải thiện chất lượng sản phẩm mà còn giúp người chăn nuôi nâng cao hiệu quả kinh tế.
Thực trạng an toàn thực phẩm chăn nuôi tại Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức, từ tồn dư kháng sinh đến truy xuất nguồn gốc và kiến thức kỹ thuật hạn chế. Tuy nhiên, với sự phối hợp của nhà nước, doanh nghiệp và người chăn nuôi trong việc áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, tăng cường giám sát và nâng cao kiến thức, ngành chăn nuôi có thể cải thiện đáng kể chất lượng sản phẩm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao giá trị cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM
- Địa chỉ: KCN Phố Nối A, Văn Lâm, Hưng Yên
- Hotline: 094.219.3898
- Email: Eufeed@gmail.com
- Website: https://eufeed.com.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/EUfeedchauAu
