Bệnh đóng dấu lợn gây hại như thế nào?

Bệnh đóng dấu lợn, còn được gọi là bệnh dấu son hoặc Swine Erysipelas (do vi khuẩn Erysipelothrix rhusiopathiae gây ra), là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến và nguy hiểm đối với ngành chăn nuôi lợn. Bệnh xảy ra quanh năm nhưng dễ bùng phát khi điều kiện nuôi không thuận lợi, khi thay đổi thời tiết, dồn heo hoặc nuôi với mật độ cao. Nếu không được phòng và xử lý kịp thời, bệnh có thể lan rộng trong đàn, gây thiệt hại về số lượng, chất lượng và chi phí chăn nuôi.

Bệnh đóng dấu lợn là gì?

Bệnh đóng dấu lợn (Swine Erysipelas) do vi khuẩn Erysipelothrix rhusiopathiae gây ra. Đây là loại vi khuẩn có khả năng tồn tại lâu trong môi trường, đặc biệt trong chất thải, đất chuồng và nước bẩn. Bệnh thường bùng phát mạnh trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, thay đổi đột ngột hoặc khi lợn bị stress do vận chuyển, dồn chuồng, tiêm phòng không đúng lịch hoặc dinh dưỡng kém.

Bệnh diễn biến dưới nhiều thể khác nhau như thể quá cấp tính, cấp tính và mãn tính. Mỗi thể bệnh đều gây ra những tác hại khác nhau, nhưng nhìn chung đều ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, năng suất và khả năng sinh trưởng của đàn lợn.

Nguyên nhân và điều kiện phát sinh bệnh

Vi khuẩn gây bệnh có thể tồn tại rất lâu trong môi trường nuôi, bám vào thức ăn, nước uống, nền chuồng, phân hoặc xác lợn chết. Lợn có thể nhiễm bệnh qua đường tiêu hóa khi ăn phải thức ăn bị nhiễm khuẩn hoặc qua các vết trầy xước trên da. Ngoài ra, lợn khỏe cũng có thể mang trùng mà không biểu hiện triệu chứng, và khi điều kiện bất lợi xuất hiện, bệnh sẽ bùng phát mạnh.

Điều kiện làm bệnh dễ xuất hiện bao gồm:

Môi trường nuôi ẩm thấp, nóng bức, không được sát trùng định kỳ.
Mật độ chuồng trại cao, lợn dễ stress.
Đàn lợn có miễn dịch yếu do thiếu dinh dưỡng hoặc không được tiêm phòng đúng lịch.
Thời tiết thay đổi nhanh khiến lợn giảm sức đề kháng.

Những yếu tố này tạo cơ hội cho vi khuẩn tấn công khiến bệnh lan rộng nhanh trong đàn nếu không được kiểm soát.

Triệu chứng và mức độ nguy hại của bệnh đóng dấu lợn

Triệu chứng của bệnh đóng dấu lợn thay đổi tùy theo thể bệnh, nhưng biểu hiện chung đều ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và khả năng tăng trọng của lợn.

Thể quá cấp tính

Ở thể này, lợn thường chết rất nhanh mà không kịp xuất hiện dấu hiệu rõ ràng. Một số con có thể sốt cao, mạch nhanh, thở gấp và chết chỉ sau vài giờ. Đây là thể nguy hiểm nhất và gây thiệt hại đột ngột cho người chăn nuôi.

Triệu chứng và mức độ nguy hại của bệnh đóng dấu lợn

Thể cấp tính

Thể cấp tính là dạng phổ biến nhất. Lợn thường sốt cao 41–42°C, bỏ ăn, lờ đờ, đứng không vững. Trên da bắt đầu xuất hiện những mảng đỏ hoặc tím có hình dạng vuông, chữ nhật hoặc hình thoi giống “con dấu” – yếu tố tạo nên tên gọi “đóng dấu”.

Những dấu đỏ này là dấu hiệu đặc trưng nhất của bệnh. Nếu không xử lý kịp thời, các mảng này lan rộng hoặc thâm lại, dẫn đến nhiễm trùng huyết, viêm khớp hoặc viêm nội tâm mạc.

Thể mãn tính

Thể mãn tính thường xuất hiện sau khi lợn sống sót qua giai đoạn cấp tính nhưng không được điều trị dứt điểm. Lợn có thể bị sưng khớp, đi lại khó khăn, khớp biến dạng, sức ăn kém và tăng trọng rất chậm. Một số con còn bị tổn thương van tim, gây suy tim và chết sau thời gian dài.

Ảnh hưởng đối với năng suất chăn nuôi

Bệnh đóng dấu lợn gây hại ở nhiều khía cạnh:

Tăng tỷ lệ chết, nhất là khi bệnh xảy ra đột ngột.
Lợn bệnh sống sót vẫn chậm lớn, tiêu tốn nhiều thức ăn.
Giảm chất lượng thịt do da bị thâm tím hoặc biến dạng.
Lợn nái có thể sảy thai, ảnh hưởng đến năng suất sinh sản.
Lợn đực giống bị giảm chất lượng tinh, giảm tỷ lệ đậu thai.

Tất cả những yếu tố này đều kéo theo thiệt hại kinh tế lớn.

Bệnh đóng dấu lợn có lây sang người không?

Vi khuẩn Erysipelothrix rhusiopathiae có thể lây sang người, chủ yếu qua các vết thương ngoài da khi tiếp xúc với lợn bệnh hoặc thịt sống chưa chế biến kỹ. Người bị nhiễm có thể xuất hiện viêm da dạng đỏ, sưng đau hoặc nặng hơn là nhiễm trùng huyết. Vì vậy, người chăn nuôi phải thực hiện tốt các biện pháp bảo hộ và vệ sinh cá nhân

Cách phòng và xử lý bệnh đóng dấu lợn

Phòng bệnh đóng vai trò quan trọng hơn cả vì tỷ lệ lây lan cao và điều trị tốn kém. Người chăn nuôi cần áp dụng đồng bộ các biện pháp sau:

Vệ sinh – sát trùng chuồng trại

Chuồng trại phải luôn sạch sẽ, thông thoáng và khô ráo. Cần sát trùng định kỳ bằng các thuốc sát trùng chuyên dụng và xử lý triệt để phân, chất thải. Nền chuồng cần được nâng cao, hạn chế ẩm ướt.

Tiêm phòng

Tiêm phòng vacxin đóng dấu lợn đúng lịch là biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh. Lợn từ 2–2,5 tháng tuổi trở lên nên được tiêm nhắc lại định kỳ để duy trì miễn dịch.

Quản lý dinh dưỡng và mật độ nuôi

Cung cấp đầy đủ dinh dưỡng giúp tăng sức đề kháng cho lợn. Mật độ nuôi không nên quá dày để tránh stress và giảm nguy cơ nhiễm bệnh.

Điều trị khi phát hiện bệnh

Khi thấy lợn sốt, bỏ ăn và có dấu hiệu nổi mảng đỏ trên da, cần cách ly ngay con bệnh. Điều trị bằng kháng sinh đặc hiệu theo hướng dẫn thú y, kết hợp với thuốc hạ sốt, điện giải và vitamin để hỗ trợ hồi phục. Chuồng nuôi phải được khử trùng ngay để ngăn vi khuẩn lan rộng.

Bệnh đóng dấu lợn là một mối đe dọa lớn đối với ngành chăn nuôi heo, gây thiệt hại từ trực tiếp đến lâu dài, ảnh hưởng đến cả năng suất và chất lượng đàn lợn. Bệnh có thể lây lan nhanh, diễn biến nặng và gây chết đột ngột nếu không được phát hiện kịp thời. Vì vậy, người chăn nuôi cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh, duy trì vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng đầy đủ và xử lý triệt để ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường. Chủ động phòng ngừa là cách tốt nhất để bảo vệ đàn lợn và đảm bảo hiệu quả kinh tế trong sản xuất.

CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM