Tìm hiểu bệnh liên cầu khuẩn ở lợn: Nguyên nhân – Triệu chứng – Cách phòng trị hiệu quả

Bệnh liên cầu khuẩn ở lợn (Streptococcus suis) là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất trên đàn lợn hiện nay. Bệnh không chỉ gây thiệt hại kinh tế lớn cho người chăn nuôi mà còn có khả năng lây sang người, dẫn đến nhiều biến chứng nặng. Việc hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và biện pháp phòng ngừa là điều vô cùng quan trọng. Bài viết dưới đây của Eufeed sẽ giúp bạn tìm hiểu chi tiết về bệnh liên cầu khuẩn ở lợn, nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng trị bệnh hiệu quả nhất

Tác nhân gây bệnh và cơ chế lây lan

Tác nhân chính gây bệnh là vi khuẩn Streptococcus suis – một loại vi khuẩn Gram dương có vỏ bọc, tồn tại chủ yếu trong đường hô hấp trên của lợn khỏe mạnh. Vi khuẩn có thể tồn tại trong amidan, hốc mũi, dịch tiết hoặc phân. Khi điều kiện sống bất lợi như thay đổi thời tiết, môi trường bẩn, mật độ nuôi cao hay stress kéo dài, vi khuẩn dễ phát triển mạnh và xâm nhập cơ thể gây bệnh.

Bệnh lây lan chủ yếu qua 3 con đường:

Tiếp xúc trực tiếp: giữa lợn bệnh và lợn khỏe.
Qua đường hô hấp: khi lợn hít phải vi khuẩn từ dịch tiết của con bệnh.
Qua đường tiêu hóa: khi ăn thức ăn hoặc uống nước nhiễm khuẩn.

Vi khuẩn có thể tồn tại trong thời gian dài trong môi trường ẩm ướt và trong xác lợn chết, khiến nguy cơ lây nhiễm tăng lên nếu không xử lý triệt để.

Triệu chứng nhận biết bệnh liên cầu khuẩn ở lợn

Bệnh thể hiện ở nhiều dạng khác nhau tùy vào cơ quan bị tổn thương, trong đó các triệu chứng thường gặp nhất là thể thần kinh, thể viêm khớp và nhiễm khuẩn huyết.

Triệu chứng toàn thân

Ở giai đoạn toàn thân, lợn thường sốt cao liên tục, có thể lên đến 42°C, kèm theo tình trạng bỏ ăn, nằm nhiều và lờ đờ mệt mỏi. Một số con có biểu hiện màu da ở vùng bụng, tai hoặc mặt chuyển sang đỏ hoặc tím nhẹ, cho thấy quá trình nhiễm khuẩn đang diễn ra mạnh.

Triệu chứng thần kinh

Trong thể thần kinh – dạng nguy hiểm nhất và thường gặp khi bệnh đã tiến triển nặng – lợn có biểu hiện đi loạng choạng, run rẩy và mất thăng bằng rõ rệt. Một số con xuất hiện các cơn co giật, nghiêng đầu hoặc quay vòng bất thường. Những trường hợp nặng có thể chết đột ngột do viêm màng não cấp hoặc nhiễm khuẩn huyết.

Triệu chứng nhận biết bệnh liên cầu khuẩn ở lợn

Triệu chứng ở khớp

Khi vi khuẩn tấn công vào khớp, lợn thường bị sưng to tại các khớp, bề mặt khớp nóng và đau, khiến việc di chuyển trở nên khó khăn. Lợn đi tập tễnh, di chuyển chậm và thường xuyên nằm để giảm đau, làm ảnh hưởng đến khả năng tăng trưởng.

Triệu chứng hô hấp

Ở thể hô hấp, lợn có dấu hiệu thở nhanh, thở khó do vi khuẩn gây viêm và ảnh hưởng đến đường hô hấp trên. Một số con có thể chảy dịch mũi trong hoặc hơi đục, giảm khả năng hô hấp bình thường và dễ kiệt sức nếu bệnh trở nặng.

Triệu chứng ở lợn nái và lợn con

Đối với lợn nái, bệnh có thể gây ra tình trạng sảy thai hoặc đẻ non, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất sinh sản. Ở lợn con, bệnh tiến triển nhanh hơn do sức đề kháng còn yếu, khiến tỷ lệ tử vong rất cao nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Bệnh diễn biến càng nặng hơn ở các đàn lợn đang bị stress do thời tiết, môi trường hoặc thay đổi thức ăn, làm tăng tốc độ lây lan và mức độ nguy hiểm.

Nguy cơ và tác hại của bệnh

Bệnh liên cầu khuẩn ở lợn gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi do:

Tỷ lệ chết cao, đặc biệt ở lợn con và lợn mới cai sữa.
Lợn sống sót thường chậm lớn, tiêu tốn thức ăn nhiều.
Chi phí điều trị và khử trùng tăng.
Giảm năng suất sinh sản đối với lợn nái.

Một điểm đặc biệt nghiêm trọng là vi khuẩn này có thể lây sang người. Người tiếp xúc trực tiếp với lợn bệnh, lợn chết hoặc xử lý thịt sống rất dễ nhiễm bệnh. Khi lây sang người, vi khuẩn có thể gây viêm màng não, nhiễm trùng huyết và nhiều biến chứng nặng khác. Đây là lý do bệnh được xếp vào nhóm bệnh nguy hiểm đối với cộng đồng.

Biện pháp phòng và điều trị bệnh liên cầu khuẩn ở lợn

Vệ sinh – khử trùng chuồng trại

Việc vệ sinh và khử trùng chuồng trại đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh liên cầu khuẩn ở lợn. Chuồng nuôi cần được giữ sạch sẽ, thoáng mát và khô ráo để hạn chế sự phát triển của vi khuẩn. Nền chuồng không được để đọng nước và phải được dọn phân thường xuyên. Các biện pháp khử trùng định kỳ bằng thuốc sát trùng phù hợp giúp giảm đáng kể mầm bệnh tồn tại trong môi trường. Ngoài ra, việc xử lý chất thải và xác lợn chết cần được thực hiện kịp thời và đúng kỹ thuật để tránh sự phát tán vi khuẩn ra các khu vực khác trong trại.

Quản lý đàn lợn

Công tác quản lý đàn là yếu tố quyết định trong việc ngăn chặn sự lây lan của bệnh. Lợn mới nhập về cần được cách ly trong khoảng 2–3 tuần để theo dõi tình trạng sức khỏe trước khi nhập đàn. Mật độ nuôi cũng cần được duy trì ở mức hợp lý nhằm giảm stress, vì stress khiến lợn dễ mắc bệnh hơn. Khi phát hiện lợn có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm bệnh, người chăn nuôi phải nhanh chóng tách riêng để theo dõi và điều trị, tránh lây nhiễm sang các con khỏe mạnh. Việc theo dõi sức khỏe đàn lợn hằng ngày giúp phát hiện sớm những biểu hiện bất thường.

Thức ăn – nước uống

Đảm bảo nguồn thức ăn và nước uống sạch là cách giúp hạn chế nguy cơ bệnh xâm nhập qua đường tiêu hóa. Thức ăn phải được bảo quản tốt, tránh nấm mốc, ôi thiu hoặc lẫn tạp chất gây hại. Nước uống cho lợn phải là nước sạch và được thay thường xuyên để tránh nhiễm khuẩn. Không nên để lợn tiếp xúc với nguồn nước bẩn, ao tù hoặc nơi có xác động vật vì đây là các yếu tố dễ mang mầm bệnh. Khi đảm bảo được dinh dưỡng đầy đủ và an toàn, sức đề kháng của đàn lợn cũng sẽ được cải thiện rõ rệt.

Bảo hộ khi chăm sóc

Do bệnh liên cầu khuẩn có khả năng lây sang người, người chăm sóc đàn lợn cần trang bị đầy đủ các biện pháp bảo hộ như đeo găng tay, khẩu trang và ủng trước khi tiếp xúc hoặc điều trị cho lợn. Các vết thương hở trên da cần được che chắn cẩn thận để ngăn vi khuẩn xâm nhập. Bên cạnh đó, việc sử dụng và chế biến thịt lợn cần đảm bảo an toàn, tuyệt đối không ăn tiết canh hoặc thịt chưa nấu chín, nhất là trong giai đoạn có dịch.

Điều trị khi phát hiện bệnh

Khi lợn xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ bệnh liên cầu khuẩn, cần tiến hành cách ly ngay để hạn chế lây lan. Việc điều trị phải được thực hiện theo hướng dẫn của cán bộ thú y, trong đó các loại kháng sinh phù hợp sẽ được chỉ định tùy theo tình trạng bệnh. Trong quá trình điều trị, lợn bệnh có thể được hỗ trợ bằng thuốc hạ sốt, giảm đau, bổ sung vitamin và điện giải nhằm cải thiện sức đề kháng và giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn. Những trường hợp bệnh nặng, đặc biệt ở thể thần kinh, thường đáp ứng điều trị kém và có thể phải xử lý theo đúng quy định để ngăn ngừa phát tán mầm bệnh. Song song với điều trị, chuồng trại và khu vực cách ly cũng cần được vệ sinh, khử trùng triệt để để đảm bảo an toàn cho toàn bộ đàn.

Thông tin từ các đơn vị chuyên môn cho thấy bệnh liên cầu khuẩn ở lợn là bệnh nguy hiểm, dễ bùng phát trong điều kiện chăn nuôi không đảm bảo và có thể lây sang người. Người chăn nuôi cần áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp phòng bệnh, quản lý đàn hiệu quả và xử lý kịp thời khi phát hiện triệu chứng. Việc chủ động phòng bệnh không chỉ giúp bảo vệ đàn lợn mà còn đảm bảo an toàn sức khỏe cho chính người chăm sóc và cộng đồng.

CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM