Biogas chăn nuôi đang trở thành một giải pháp tối ưu để xử lý chất thải hữu cơ và tạo năng lượng sạch trong ngành chăn nuôi. Với khả năng chuyển hóa phân động vật thành khí sinh học (biogas), công nghệ này không chỉ giúp giảm ô nhiễm môi trường mà còn hỗ trợ tiết kiệm năng lượng và cải thiện hiệu quả kinh tế cho các trang trại. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu toàn diện về cách sử dụng Biogas chăn nuôi – từ nguyên lý hoạt động đến hướng dẫn vận hành và ứng dụng thực tế trong trang trại năm 2026.
Biogas chăn nuôi là gì và lợi ích chính
Biogas chăn nuôi là loại khí được tạo ra từ quá trình phân hủy các chất hữu cơ như phân gia súc, gia cầm, chất thải nông nghiệp trong môi trường không có oxy (yếm khí). Quá trình này diễn ra chủ yếu trong hầm hoặc túi biogas chuyên dụng, dưới sự tác động của vi sinh vật kỵ khí. Kết quả là sản phẩm khí sinh học chủ yếu gồm methane (CH₄) và carbon dioxide (CO₂).
Lợi ích của Biogas chăn nuôi:
- Nguồn năng lượng sạch: Khí biogas có thể sử dụng để đun nấu, sưởi ấm hoặc chạy máy móc nhẹ, giảm chi phí mua gas/điện.
- Giảm ô nhiễm môi trường: Quá trình xử lý chất thải bằng biogas hạn chế khí methane thải ra trực tiếp, từ đó giảm tác động nhà kính.
- Phân bón hữu cơ chất lượng: Bã và dịch còn lại sau khi tạo biogas là nguồn phân bón hữu cơ giàu dinh dưỡng, giúp cải thiện đất đai và tăng năng suất cây trồng.
- Giảm mùi hôi và nguy cơ bệnh tật: Xử lý phân trong bể biogas giúp hạn chế mùi hôi, giảm nguy cơ phát sinh vi khuẩn gây bệnh tại khu vực chuồng nuôi.
Nguyên lý hoạt động của hệ thống Biogas chăn nuôi
Quá trình tạo biogas xảy ra trong môi trường yếm khí (không có oxy), trải qua nhiều giai đoạn phân hủy phân động vật thành khí sinh học. Các bước này gồm:
- Thủy phân: Chất hữu cơ trong phân được vi sinh vật phân tách thành các hợp chất đơn giản hơn.
- Axit hóa và axetat hóa: Hợp chất bị phân hủy sẽ chuyển thành axit và khí CO₂.
- Tạo methane: Vi khuẩn kỵ khí chuyển hóa các axit thành methane – thành phần chính tạo năng lượng cho biogas.
Nguyên lý vận hành này đòi hỏi môi trường ấm, kín khí và thường xuyên được bổ sung chất thải hữu cơ để duy trì sản xuất khí liên tục.
Các bước hướng dẫn sử dụng Biogas chăn nuôi
Bước 1: Chuẩn bị và khảo sát trang trại
Trước khi lắp đặt hầm biogas, cần xác định:
- Quy mô đàn gia súc/gia cầm và lượng chất thải phát sinh mỗi ngày.
- Nhu cầu sử dụng khí cho sinh hoạt hoặc sản xuất của trang trại.
- Địa hình, điều kiện đất và ngân sách đầu tư.
Việc khảo sát kỹ lưỡng giúp lựa chọn kiểu hầm và dung tích phù hợp, đảm bảo khí sản xuất đủ cho nhu cầu sử dụng.
Bước 2: Lắp đặt và vận hành hầm biogas
Có nhiều loại hầm biogas, phổ biến gồm:
- Hầm HDPE: Lắp nhanh, giá rẻ, phù hợp hộ quy mô nhỏ.
- Hầm bê tông: Bền, ổn định, dễ bảo trì – phù hợp trang trại vừa.
- Hầm composite: Tuổi thọ cao, hiệu quả lâu dài.
Khi vận hành:
- Liên tục bổ sung chất thải (phân trộn nước theo tỷ lệ phù hợp) vào hầm.
- Đảm bảo độ ẩm và nhiệt độ ổn định để vi sinh vật hoạt động hiệu quả.
- Giữ kỹ thuật kín khí tuyệt đối nhằm tối ưu hóa sản lượng khí.
Bước 3: Thu khí và sử dụng
Sau khi sản xuất, khí biogas được:
- Dẫn qua hệ thống ống đến khu vực sử dụng như bếp, máy phát điện công suất nhỏ, hoặc hệ thống nhiệt.
- Qua bộ lọc đơn giản để loại bỏ H₂S và nước ngưng tụ giúp khí sạch hơn trước khi dùng.
- Dùng để đun nấu, sưởi ấm hoặc chạy thiết bị tiêu thụ khí tương thích.
Điều này giúp trang trại giảm chi phí năng lượng đáng kể so với dùng gas hoặc điện lưới.
Bảo trì và vận hành an toàn
Vệ sinh và kiểm tra định kỳ
- Thường xuyên kiểm tra độ kín của hệ thống ống dẫn khí để tránh rò rỉ.
- Làm sạch bể chứa chất thải định kỳ để ngăn tích tụ chất rắn quá mức ảnh hưởng đến hiệu suất.
An toàn khi sử dụng khí
Biogas có chứa methane – một khí dễ bắt lửa nếu tích tụ trong không gian kín. Vì vậy:
- Không để lửa, tia lửa gần khu vực ống khí.
- Đảm bảo thông gió tốt tại nơi sử dụng khí.
- Theo dõi áp suất và lượng khí để điều chỉnh lượng phân bổ phù hợp.
Mẹo tối ưu hiệu quả Biogas chăn nuôi
- Đa dạng nguồn chất hữu cơ: Trộn thêm rác thực vật hoặc phụ phẩm nông nghiệp để nâng cao sản lượng methane.
- Điều chỉnh tỷ lệ nước: Đảm bảo độ ẩm phù hợp giúp vi sinh vật kỵ khí hoạt động hiệu quả hơn.
- Kết hợp phân bón và trồng trọt: Sử dụng bã sau biogas làm phân hữu cơ, tăng giá trị kinh tế trang trại.
Biogas chăn nuôi là giải pháp toàn diện để xử lý chất thải, tạo năng lượng sạch và nâng cao hiệu quả sản xuất trong chăn nuôi. Với hướng dẫn sử dụng phù hợp, trang trại vừa và nhỏ có thể vận hành hệ thống biogas hiệu quả, giảm chi phí năng lượng, bảo vệ môi trường và cải thiện hoạt động kinh tế. Áp dụng công nghệ biogas đúng cách không chỉ là xu hướng trong năm 2026 mà còn là chìa khóa phát triển bền vững cho ngành chăn nuôi Việt Nam.
CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM
- Địa chỉ: KCN Phố Nối A, Văn Lâm, Hưng Yên
- Hotline: 094.219.3898
- Email: Eufeed@gmail.com
- Website: https://eufeed.com.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/EUfeedchauAu
