Trong ngành chăn nuôi hiện đại, thuốc thú y đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc phòng và điều trị bệnh cho vật nuôi. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc không đúng cách có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng như kháng kháng sinh, tồn dư thuốc trong sản phẩm, giảm hiệu quả điều trị và thậm chí gây chết đàn. Vì vậy, hiểu và áp dụng đúng cách sử dụng thuốc thú y là nhiệm vụ bắt buộc đối với mọi hộ chăn nuôi, trang trại và cơ sở sản xuất.
Lựa chọn thuốc thú y đúng chất lượng và phù hợp với bệnh
Chọn thuốc phù hợp bệnh lý
Việc chọn thuốc thú y cần dựa trên triệu chứng của vật nuôi, yếu tố dịch tễ trong khu vực và đặc điểm bệnh thường gặp theo mùa. Người chăn nuôi nên quan sát kỹ các biểu hiện như sốt, ho, tiêu chảy, viêm da hoặc giảm ăn để khoanh vùng nguyên nhân, từ đó lựa chọn loại thuốc phù hợp. Trong trường hợp bệnh phức tạp hoặc khó xác định, cần tham khảo ý kiến cán bộ thú y nhằm tránh dùng thuốc sai bệnh dẫn đến điều trị kém hiệu quả và tốn kém chi phí.
Kiểm tra chất lượng thuốc
Thuốc thú y đạt chất lượng phải có bao bì nguyên vẹn, số đăng ký lưu hành đầy đủ, hạn sử dụng rõ ràng và hướng dẫn chi tiết đi kèm. Người chăn nuôi cần kiểm tra kỹ để tránh mua phải thuốc giả, thuốc nhái hoặc thuốc đã biến chất. Bất kỳ sản phẩm nào có dấu hiệu tách lớp, vón cục, đổi màu hoặc có mùi lạ đều không nên sử dụng vì có thể gây hại cho vật nuôi và không đạt hiệu quả điều trị.
Sử dụng đúng liều – đúng cách – đúng đường dùng
Dùng đúng liều lượng
Liều thuốc phải được tính dựa trên cân nặng, tuổi và mức độ bệnh của vật nuôi để đảm bảo hiệu quả điều trị tối ưu. Nếu dùng thiếu liều, mầm bệnh có thể không bị tiêu diệt hoàn toàn, dẫn đến tình trạng nhờn thuốc và làm bệnh kéo dài. Ngược lại, dùng quá liều sẽ làm tăng nguy cơ ngộ độc, gây tổn hại cho gan, thận và có thể làm vật nuôi chết đột ngột.
Dùng đúng cách
Mỗi loại thuốc có cách sử dụng khác nhau và cần được áp dụng chính xác theo hướng dẫn. Thuốc tiêm phải được tiêm đúng vị trí và sử dụng kim tiêm vô trùng để tránh nhiễm trùng. Thuốc uống cần được pha đúng nồng độ để đảm bảo vật nuôi hấp thu đủ hoạt chất. Đối với thuốc trộn thức ăn, cần trộn thật đều để tránh trường hợp con ăn nhiều, con ăn ít dẫn đến hiệu quả điều trị không đồng đều.
Dùng đúng thời điểm
Thuốc phát huy hiệu quả tốt nhất khi vật nuôi ở trạng thái ổn định, không bị stress, không quá đói hoặc quá no. Thời điểm buổi sáng là lúc vật nuôi uống nước nhiều, thích hợp cho các loại thuốc hòa nước. Người chăn nuôi cũng cần theo dõi thời gian giữa các lần dùng thuốc để duy trì nồng độ thuốc ổn định trong cơ thể vật nuôi.
Tuân thủ đầy đủ liệu trình điều trị
Không ngừng thuốc giữa chừng
Một sai lầm phổ biến trong chăn nuôi là ngưng thuốc khi thấy vật nuôi đã giảm triệu chứng. Việc làm này khiến vi khuẩn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn và có thể tái phát mạnh hơn, đồng thời thúc đẩy quá trình kháng thuốc. Người chăn nuôi cần kiên trì sử dụng thuốc đủ số ngày khuyến cáo để đảm bảo mầm bệnh bị loại bỏ hoàn toàn.
Điều trị theo đúng phác đồ
Mỗi loại thuốc, đặc biệt là kháng sinh, đều có thời gian điều trị tối thiểu để đảm bảo hiệu quả. Thuốc trị ký sinh trùng thường cần lặp lại theo chu kỳ nhằm tiêu diệt cả ấu trùng và trứng. Việc kéo dài hoặc rút ngắn liệu trình mà không có chỉ định chuyên môn đều làm giảm hiệu quả điều trị và tăng nguy cơ nhờn thuốc.
Tuân thủ thời gian ngừng thuốc trước khi xuất bán
Tránh tồn dư kháng sinh trong thực phẩm
Thời gian ngừng thuốc là khoảng thời gian cần thiết để hoạt chất trong thuốc được đào thải khỏi cơ thể vật nuôi trước khi lấy thịt, trứng hoặc sữa. Nếu không tuân thủ, sản phẩm có thể bị tồn dư hóa chất gây hại sức khỏe người tiêu dùng và làm mất uy tín trang trại.
Đảm bảo tuân thủ theo từng loại thuốc
Mỗi loại thuốc có thời gian ngừng thuốc khác nhau, thường dao động từ 5 đến 14 ngày tùy nhóm hoạt chất. Người chăn nuôi cần đọc kỹ hướng dẫn và ghi chép cẩn thận ngày dùng thuốc, ngày kết thúc và ngày có thể xuất bán để đảm bảo tuân thủ đúng quy định, tránh vi phạm an toàn thực phẩm.
Không tự ý phối trộn thuốc
Hạn chế nguy cơ tương tác thuốc
Phối trộn nhiều loại thuốc khi không hiểu rõ cơ chế hoạt động có thể gây tương tác bất lợi, làm giảm tác dụng hoặc tăng độc tính. Một số hoạt chất khi kết hợp sai cách còn gây kích ứng, sốc thuốc hoặc làm hại các cơ quan nội tạng. Vì vậy, chỉ nên phối trộn khi có hướng dẫn từ bác sĩ thú y.
Tránh lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi
Lạm dụng kháng sinh không chỉ làm giảm hiệu quả điều trị mà còn dẫn đến hiện tượng kháng thuốc – vấn đề nghiêm trọng trong ngành chăn nuôi toàn cầu. Người chăn nuôi tuyệt đối không sử dụng kháng sinh với mục đích kích thích tăng trưởng và chỉ dùng khi có bệnh lý cần điều trị. Bên cạnh đó, có thể sử dụng chế phẩm sinh học, thảo dược hoặc men vi sinh để tăng sức đề kháng thay vì phụ thuộc quá nhiều vào thuốc.
Bảo quản thuốc thú y đúng kỹ thuật
Điều kiện bảo quản ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thuốc.
Nguyên tắc bảo quản:
- Tránh ánh nắng trực tiếp
- Để tại nơi khô ráo
- Bảo quản lạnh với vaccine
- Không để thuốc gần thức ăn
Không dùng thuốc quá hạn hoặc có dấu hiệu biến chất
Thuốc sau khi mở nắp nên dùng hết theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất.
Ghi chép và theo dõi quá trình điều trị
Ghi chép chi tiết để quản lý tốt quá trình điều trị
Việc ghi chép đầy đủ thông tin khi sử dụng thuốc thú y giúp người chăn nuôi dễ dàng theo dõi diễn biến bệnh và đánh giá chính xác hiệu quả điều trị. Các thông tin cần ghi gồm ngày phát bệnh, loại thuốc đã dùng, liều lượng, thời gian cho uống hay tiêm, cùng những chuyển biến của vật nuôi trong quá trình điều trị. Ghi chép cẩn thận còn giúp phòng tránh việc dùng trùng thuốc, quá liều hoặc nhầm thuốc giữa các cá thể, đặc biệt trong trang trại quy mô lớn.
Theo dõi đáp ứng của vật nuôi sau khi dùng thuốc
Sau khi dùng thuốc, vật nuôi cần được quan sát sát sao để nắm bắt các phản ứng như giảm sốt, ăn uống trở lại, đi lại linh hoạt hoặc biểu hiện bất thường khác. Nếu vật nuôi không đáp ứng thuốc hoặc xuất hiện dấu hiệu nặng hơn, người chăn nuôi cần xem xét lại phác đồ hoặc thay đổi loại thuốc theo hướng dẫn của cán bộ thú y. Việc theo dõi liên tục giúp phát hiện sớm tình trạng thuốc không phù hợp hoặc vật nuôi có phản ứng phụ, từ đó tránh được các hậu quả nghiêm trọng.
Kết hợp chăm sóc – dinh dưỡng – môi trường để tăng hiệu quả thuốc
Tạo môi trường chuồng trại sạch sẽ và an toàn
Môi trường nuôi quyết định trực tiếp khả năng hấp thu thuốc và tốc độ hồi phục của vật nuôi. Chuồng trại phải được giữ khô thoáng, sạch phân và đủ ánh sáng để giảm áp lực mầm bệnh. Không khí quá ẩm hoặc quá nóng sẽ khiến vật nuôi bị stress, từ đó giảm hiệu quả của thuốc. Vì vậy, trước và trong quá trình điều trị, người chăn nuôi cần đảm bảo chuồng luôn thông thoáng, hạn chế tiếng ồn, giảm mật độ nhốt và khử trùng định kỳ.
Bổ sung dinh dưỡng để tăng sức đề kháng
Thuốc thú y chỉ phát huy tốt khi vật nuôi có thể trạng khỏe. Do đó, dinh dưỡng trong giai đoạn điều trị phải được chú trọng hơn. Việc bổ sung vitamin, điện giải, khoáng chất và men vi sinh giúp tăng sức đề kháng, hỗ trợ tiêu hóa và giúp cơ thể hấp thu thuốc tốt hơn. Với vật nuôi bị bệnh nặng, cần cung cấp thức ăn mềm, dễ tiêu và nước uống sạch để tránh mất nước. Một chế độ dinh dưỡng phù hợp sẽ rút ngắn thời gian điều trị và giảm chi phí thuốc.
Cách ly vật nuôi bệnh để hạn chế lây lan
Khi trong đàn xuất hiện vật nuôi bị bệnh, cần tách riêng ngay để tránh truyền nhiễm. Khu cách ly phải được vệ sinh sạch sẽ và theo dõi chặt chẽ hơn so với khu nuôi thông thường. Việc cách ly không chỉ giúp giảm nguy cơ lây bệnh sang đàn khỏe mà còn tạo điều kiện chăm sóc đặc biệt, giúp thuốc phát huy tối đa hiệu lực trên cá thể bệnh. Đồng thời, người chăm sóc phải thao tác vệ sinh, sát trùng tay chân, quần áo trước khi quay lại chăm đàn khỏe để ngăn chặn mầm bệnh phủ rộng.
Sử dụng thuốc thú y đúng cách là yếu tố quyết định hiệu quả điều trị và an toàn trong chăn nuôi. Khi người chăn nuôi chọn đúng thuốc, dùng đúng liều – đúng cách – đúng liệu trình, đồng thời tuân thủ thời gian ngừng thuốc và chăm sóc vật nuôi trong môi trường sạch sẽ, thuốc sẽ phát huy tối đa tác dụng. Thực hiện đúng các nguyên tắc này không chỉ giúp vật nuôi khỏe mạnh mà còn giảm nguy cơ kháng thuốc, đảm bảo chất lượng sản phẩm và mang lại hiệu quả kinh tế bền vững.
CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM
- Địa chỉ: KCN Phố Nối A, Văn Lâm, Hưng Yên
- Hotline: 094.219.3898
- Email: Eufeed@gmail.com
- Website: https://eufeed.com.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/EUfeedchauAu
