Xu hướng chăn nuôi tuần hoàn: tận dụng phụ phẩm nông nghiệp

Trong khi biến đổi khí hậu và yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng cấp thiết, chăn nuôi tuần hoàn đã trở thành một mô hình sản xuất thông minh và hiệu quả. Không chỉ giúp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, mô hình này còn giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tạo ra chuỗi giá trị khép kín, mang lại lợi ích kinh tế lâu dài cho người chăn nuôi. Đây là một bước tiến quan trọng, giúp ngành nông nghiệp Việt Nam vươn mình ra thế giới.

Chăn nuôi tuần hoàn là gì?

Chăn nuôi tuần hoàn là một triết lý sản xuất dựa trên nguyên tắc “tái sử dụng, tái chế, và giảm thiểu chất thải”. Thay vì xem chất thải và phụ phẩm là rác, mô hình này biến chúng thành nguồn tài nguyên quý giá, làm đầu vào cho các quá trình sản xuất khác. Mục tiêu cốt lõi là tạo ra một hệ sinh thái khép kín, nơi mọi sản phẩm phụ đều được tận dụng tối đa, hướng đến mục tiêu “zero waste” (không chất thải) và “zero emission” (không phát thải).

Ví dụ điển hình nhất của mô hình này là việc sử dụng phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ, thân cây ngô, bã sắn, vỏ cà phê, hay các loại rau củ không đạt tiêu chuẩn làm thức ăn giàu dinh dưỡng cho gia súc, gia cầm. Ngược lại, chất thải từ chăn nuôi (phân, nước tiểu) lại được xử lý để trở thành phân bón hữu cơ chất lượng cao cho cây trồng, hoặc được dùng để sản xuất biogas, tạo ra nguồn năng lượng sạch cho sinh hoạt và sản xuất.

Các mô hình chăn nuôi tuần hoàn hiệu quả

Mô hình chăn nuôi tuần hoàn rất đa dạng và có thể áp dụng linh hoạt tùy thuộc vào điều kiện tự nhiên, quy mô sản xuất và loại vật nuôi. Dưới đây là một số mô hình tiêu biểu đang được ứng dụng rộng rãi tại Việt Nam và trên thế giới.

1. Mô hình Vườn – Ao – Chuồng (VAC)

VAC là mô hình truyền thống của người Việt, nhưng vẫn rất hiệu quả và bền vững. Vườn cung cấp rau củ, cây ăn quả, một phần được sử dụng làm thức ăn cho cá và gia súc. Chất thải từ chuồng nuôi được dùng để bón cho vườn và thả xuống ao nuôi cá. Nước từ ao lại được bơm lên tưới cây, tạo thành một chu trình khép kín, giảm thiểu chi phí đầu vào và tối đa hóa lợi nhuận.

2. Mô hình chăn nuôi kết hợp biogas

Đây là một trong những mô hình phổ biến và hiệu quả nhất hiện nay. Phụ phẩm chăn nuôi (phân, nước tiểu) được đưa vào hầm biogas để xử lý. Quá trình phân hủy kị khí sẽ tạo ra khí metan (CH4) dùng làm chất đốt cho đun nấu, chạy máy phát điện. Nước thải sau biogas còn được sử dụng làm phân bón hữu cơ giàu dinh dưỡng cho cây trồng. Mô hình này không chỉ giải quyết triệt để vấn đề ô nhiễm môi trường mà còn tạo ra nguồn năng lượng sạch, giúp giảm chi phí sản xuất và sinh hoạt.

3. Mô hình trang trại tổng hợp

Đây là mô hình quy mô lớn, kết hợp nhiều loại hình sản xuất. Phụ phẩm từ trồng trọt (như rơm, thân ngô) được chế biến làm thức ăn cho vật nuôi. Phân, nước thải từ chăn nuôi được ủ hoai mục làm phân bón cho cây trồng hoặc được xử lý để nuôi thủy sản. Các loại thực vật thủy sinh (bèo, rong) hoặc cá, tôm không đạt kích cỡ có thể dùng làm thức ăn cho gia súc, gia cầm, tạo thành một chuỗi cung ứng liên hoàn.

https://www.vietstock.org/wp-content/uploads/2024/05/tong-hop-mo-hinh-chan-nuoi-lon-dat-hieu-qua-cao-hien-nay-1-min-1024×767.jpg

4. Mô hình chăn nuôi côn trùng

Một xu hướng mới và rất tiềm năng là sử dụng phụ phẩm nông nghiệp để nuôi các loại côn trùng như ruồi lính đen, giun quế. Các loại côn trùng này có khả năng phân hủy chất thải hữu cơ rất nhanh và hiệu quả. Ấu trùng ruồi lính đen, giun quế lại là nguồn protein thô quý giá, có thể dùng làm thức ăn cho gia súc, gia cầm và thủy sản, giúp giảm sự phụ thuộc vào bột cá và các nguồn protein đắt đỏ khác.

Giải pháp phát triển chăn nuôi tuần hoàn

Để chăn nuôi tuần hoàn trở thành xu hướng chủ đạo, cần có sự vào cuộc đồng bộ từ nhiều phía, bao gồm chính phủ, doanh nghiệp và người chăn nuôi.

Về chính sách: Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, và ưu đãi thuế cho các mô hình chăn nuôi theo hướng tuần hoàn. Đồng thời, cần ban hành các quy định rõ ràng về xử lý chất thải và khuyến khích các mô hình sản xuất thân thiện với môi trường.
Về khoa học và công nghệ: Cần đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ xử lý chất thải tiên tiến như công nghệ biogas, công nghệ vi sinh, và công nghệ xử lý nước thải hiện đại. Việc chuyển giao công nghệ từ các viện nghiên cứu đến người chăn nuôi là vô cùng quan trọng để mô hình được nhân rộng.
Về nhận thức: Cần tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người chăn nuôi về lợi ích của mô hình tuần hoàn. Các buổi tập huấn, hội thảo, và mô hình trình diễn thực tế sẽ giúp họ hiểu rõ và tự tin hơn khi áp dụng.
Về liên kết chuỗi: Xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất từ trang trại đến bàn ăn, trong đó các phụ phẩm của mắt xích này là đầu vào của mắt xích khác. Ví dụ, nhà máy chế biến nông sản cung cấp bã đậu, bã sắn cho trại chăn nuôi, và trại chăn nuôi cung cấp phân hữu cơ cho các vùng trồng trọt.

Giải pháp phát triển chăn nuôi tuần hoàn

Tại Eufeed, chúng tôi nhận thấy rằng chăn nuôi tuần hoàn không còn là một lựa chọn, mà là con đường để ngành nông nghiệp phát triển bền vững. Chúng tôi tin rằng bằng cách tận dụng triệt để phụ phẩm nông nghiệp, chúng ta có thể giảm thiểu chi phí đầu vào, tối ưu hóa lợi nhuận và đồng thời bảo vệ môi trường.

CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM