Tìm hiểu chế độ dinh dưỡng bò sữa đạt năng suất cao

Trong chăn nuôi bò sữa, dinh dưỡng là yếu tố mang tính quyết định đến sản lượng sữa, chất lượng sữa cũng như sức khỏe và tuổi thọ khai thác của đàn bò. Một chế độ dinh dưỡng bò sữa hợp lý không chỉ giúp bò cho sữa nhiều, ổn định mà còn hạn chế bệnh tật, giảm chi phí thú y và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ cách xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học cho bò sữa theo hướng thực tế, dễ áp dụng và phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại Việt Nam.

Vai trò của chế độ dinh dưỡng trong chăn nuôi bò sữa

Dinh dưỡng chiếm tới 60–70% tổng chi phí trong chăn nuôi bò sữa và ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất sữa cũng như khả năng sinh sản của bò. Nếu khẩu phần không cân đối, bò dễ bị sụt sữa, giảm mỡ sữa, viêm vú hoặc rối loạn sinh sản.

Ngược lại, khi xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, bò sẽ ăn ngon miệng, tiêu hóa tốt, duy trì thể trạng ổn định và đạt năng suất sữa cao, bền vững trong suốt chu kỳ khai thác.

Vai trò của chế độ dinh dưỡng trong chăn nuôi bò sữa — Dinh dưỡng hợp lý quyết định năng suất sữa và sức khỏe bò

Nhu cầu dinh dưỡng cơ bản của bò sữa

Bò sữa có nhu cầu dinh dưỡng cao và phức tạp hơn nhiều so với bò thịt, đặc biệt trong giai đoạn đang vắt sữa. Khẩu phần ăn cần được cân đối để vừa duy trì sức khỏe vừa đáp ứng quá trình tổng hợp sữa.

Nhu cầu năng lượng cao: Phục vụ cho sản xuất sữa và duy trì hoạt động cơ thể.
Protein chất lượng: Giúp tổng hợp protein sữa và tái tạo mô cơ.
Chất xơ bắt buộc: Đảm bảo hoạt động nhai lại và ổn định dạ cỏ.
Khoáng – vitamin đầy đủ: Hỗ trợ miễn dịch và sinh sản.
Thay đổi theo giai đoạn: Bò mang thai, bò đầu chu kỳ sữa và cuối chu kỳ có nhu cầu khác nhau.

Thức ăn thô xanh trong chế độ dinh dưỡng bò sữa

Thức ăn thô xanh là nền tảng của khẩu phần bò sữa, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng nhai lại, tiêu hóa và sức khỏe dạ cỏ. Chất lượng thức ăn thô xanh quyết định mức độ ăn vào và năng suất sữa.

Cỏ tươi chất lượng: Cỏ voi, cỏ Mulato, cỏ Sudan thu hoạch đúng độ tuổi.
Hàm lượng xơ phù hợp: Giúp phòng rối loạn tiêu hóa và toan dạ cỏ.
Thức ăn ủ chua: Silage ngô, cỏ ủ giúp ổn định nguồn thức ăn quanh năm.
Tránh cỏ già, mốc: Làm giảm khả năng ăn và giảm sản lượng sữa.
Tỷ lệ cao trong khẩu phần: Thường chiếm 50–70% vật chất khô.

Thức ăn thô xanh trong chế độ dinh dưỡng bò sữa — Thức ăn thô xanh tốt giúp bò sữa tiêu hóa khỏe sản lượng cao

Thức ăn tinh và vai trò nâng cao năng suất sữa

Thức ăn tinh là nguồn cung cấp năng lượng và protein đậm đặc, đặc biệt quan trọng với bò sữa cao sản. Tuy nhiên, việc sử dụng thức ăn tinh cần được kiểm soát chặt chẽ để tránh tác dụng ngược.

Nguồn năng lượng chính: Ngô, cám gạo, bột sắn.
Nguồn đạm bổ sung: Khô dầu đậu tương, bột đậu nành.
Giúp đạt đỉnh sữa: Nhất là trong giai đoạn đầu chu kỳ vắt sữa.
Không lạm dụng: Cho ăn quá nhiều dễ gây toan dạ cỏ, giảm mỡ sữa.
Kết hợp với thức ăn thô xanh: Đảm bảo cân bằng dinh dưỡng.

Khoáng và vitamin trong khẩu phần bò sữa

Khoáng và vitamin tuy chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng lại có vai trò rất quan trọng trong chế độ dinh dưỡng bò sữa, đặc biệt liên quan đến sinh sản, miễn dịch và chất lượng sữa.

Canxi và phospho: Cần thiết cho xương và quá trình tiết sữa.
Khoáng vi lượng: Kẽm, đồng, selen giúp tăng sức đề kháng.
Vitamin A, D, E: Hỗ trợ sinh sản và phòng viêm vú.
Bổ sung qua premix: Trộn vào thức ăn tinh hoặc đặt liếm khoáng.
Thiếu khoáng – vitamin: Dễ gây sụt sữa và bệnh chuyển hóa.

Khoáng và vitamin trong khẩu phần bò sữa — Khoáng vitamin đầy đủ giúp bò sữa khỏe mạnh tăng sữa

Chế độ dinh dưỡng bò sữa theo từng giai đoạn

Nhu cầu dinh dưỡng của bò sữa thay đổi theo từng giai đoạn sinh lý, do đó khẩu phần ăn cần được điều chỉnh linh hoạt để đạt hiệu quả cao nhất.

Giai đoạn mang thai cuối: Tăng dinh dưỡng để chuẩn bị sinh và tiết sữa.
Giai đoạn đầu chu kỳ sữa: Nhu cầu năng lượng và protein rất cao.
Giai đoạn giữa chu kỳ: Duy trì khẩu phần để ổn định sản lượng.
Giai đoạn cuối chu kỳ: Giảm dần thức ăn tinh, tránh bò quá béo.
Chuyển khẩu phần từ từ: Giúp bò thích nghi và hạn chế stress.

Nước uống trong chế độ dinh dưỡng bò sữa

Nước uống là yếu tố thường bị xem nhẹ nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng sữa, bởi sữa chứa hơn 85% là nước.

Nhu cầu nước cao: Bò sữa có thể cần 70–100 lít nước/ngày.
Nước sạch, mát: Không nhiễm bẩn, không mùi lạ.
Luôn sẵn sàng: Đặt máng nước thuận tiện cho bò uống tự do.
Thiếu nước: Làm giảm lượng ăn vào và giảm sữa rõ rệt.
Quan trọng mùa nắng nóng: Nhu cầu nước tăng mạnh.

Chế độ dinh dưỡng bò sữa là yếu tố quyết định đến năng suất, chất lượng sữa và hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi bò sữa. Việc xây dựng khẩu phần cân đối giữa thức ăn thô xanh, thức ăn tinh, khoáng – vitamin và nước uống theo từng giai đoạn sinh lý sẽ giúp bò khỏe mạnh, cho sữa nhiều và ổn định lâu dài.

Đầu tư đúng vào dinh dưỡng không chỉ giúp tăng sản lượng sữa mà còn là chiến lược bền vững để phát triển đàn bò sữa hiệu quả và lâu dài.

CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM