Biện pháp phòng chống ký sinh trùng đường ruột ở heo

Trong chăn nuôi heo, ký sinh trùng đường ruột heo là một trong những mối đe dọa thầm lặng nhưng lại gây ra thiệt hại kinh tế nặng nề. Chúng không chỉ làm giảm năng suất, tăng chi phí thức ăn mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và khả năng sinh sản của đàn heo. Việc nắm vững và áp dụng các biện pháp phòng chống hiệu quả là chìa khóa để bảo vệ đàn heo, tối ưu hóa lợi nhuận và đảm bảo sự phát triển bền vững của trang trại.

Các loại ký sinh trùng đường ruột heo phổ biến và tác hại

Ký sinh trùng đường ruột ở heo bao gồm nhiều loại khác nhau, mỗi loại có chu kỳ sống và tác hại riêng. Phổ biến nhất là giun đũa (Ascaris suum), giun tóc (Trichuris suis), giun lươn (Strongyloides ransomi), và cầu trùng (Eimeria, Isospora).

Giun đũa: Ấu trùng giun đũa di chuyển trong cơ thể heo, gây tổn thương phổi và gan. Khi trưởng thành trong ruột, chúng cạnh tranh dinh dưỡng với heo, gây còi cọc, chậm lớn, và làm suy giảm sức đề kháng.
Giun tóc: Ký sinh ở ruột già, gây viêm loét thành ruột, dẫn đến tiêu chảy mãn tính, sụt cân và mất nước nghiêm trọng.
Giun lươn: Gây tiêu chảy nặng, đặc biệt ở heo con theo mẹ.
Cầu trùng: Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy ở heo con từ 5 đến 15 ngày tuổi, khiến heo mất nước, còi cọc và có tỷ lệ chết cao nếu không được điều trị kịp thời.

Tất cả các loại ký sinh trùng này đều gây ra những tổn thất lớn: heo ăn nhiều nhưng không lớn, lông xơ xác, bụng phệ, và hệ miễn dịch suy yếu, dễ mắc các bệnh truyền nhiễm khác.

Các loại ký sinh trùng đường ruột heo phổ biến và tác hại

Biện pháp phòng chống ký sinh trùng đường ruột ở heo

Phòng chống ký sinh trùng đường ruột ở heo đòi hỏi một chiến lược toàn diện, kết hợp hài hòa giữa các biện pháp quản lý, vệ sinh và sử dụng thuốc.

1. Quản lý vệ sinh chuồng trại và môi trường

Đây là biện pháp nền tảng và quan trọng nhất để cắt đứt chu kỳ lây nhiễm của ký sinh trùng.

Vệ sinh chuồng trại định kỳ: Thường xuyên dọn dẹp phân, nước tiểu và thức ăn thừa. Nền chuồng cần được giữ khô ráo và sạch sẽ. Cần có hệ thống xử lý chất thải khoa học để phân không trở thành nơi sinh sôi của trứng và ấu trùng ký sinh trùng.
Khử trùng chuồng: Sau mỗi lứa nuôi, cần tổng vệ sinh, sát trùng toàn bộ chuồng trại, máng ăn, máng uống. Sử dụng vôi bột rải nền chuồng hoặc các hóa chất sát trùng chuyên dụng. Việc làm trống chuồng (all-in/all-out) giữa các lứa nuôi cũng là một biện pháp hiệu quả.
Kiểm soát môi trường xung quanh: Cắt cỏ, phát quang bụi rậm và dọn vệ sinh khu vực xung quanh trại để không tạo nơi trú ngụ cho các vật chủ trung gian.
Kiểm soát nguồn nước: Đảm bảo nguồn nước cho heo uống luôn sạch và an toàn. Nguồn nước bẩn có thể chứa trứng và ấu trùng ký sinh trùng.

Biện pháp phòng chống ký sinh trùng đường ruột ở heo

2. Quản lý đàn heo và quy trình chăn nuôi

Kiểm tra và cách ly heo mới nhập: Heo mới mua về cần được kiểm tra sức khỏe, tẩy giun sán và cách ly ít nhất 2 tuần trước khi nhập đàn.
Tẩy giun định kỳ: Xây dựng lịch tẩy giun cho đàn heo theo từng giai đoạn.
- Heo nái: Tẩy giun trước khi phối giống và trước khi sinh 2 tuần để hạn chế lây truyền ký sinh trùng sang heo con.
- Heo con: Tẩy giun lần đầu khi heo được 7-10 ngày tuổi để phòng cầu trùng. Lần tiếp theo khi heo đạt 15-20kg và sau đó mỗi 1-2 tháng một lần.
- Heo thịt: Tẩy giun theo lịch trình của trang trại, thường là mỗi 1-2 tháng một lần cho đến khi xuất chuồng.
Quản lý heo con theo mẹ: Giữ khu vực chuồng nái và chuồng heo con luôn sạch sẽ, khô ráo. Trứng cầu trùng phát triển mạnh trong môi trường ẩm ướt và bẩn.

3. Sử dụng thuốc và chế phẩm sinh học

Lựa chọn thuốc tẩy giun: Sử dụng các loại thuốc tẩy giun phổ rộng, có tác dụng với nhiều loại ký sinh trùng như Ivermectin, Fenbendazole, Levamisole… Cần tuân thủ liều lượng và chỉ định của nhà sản xuất hoặc cán bộ thú y để đạt hiệu quả cao nhất và tránh tình trạng kháng thuốc.
Thuốc phòng và trị cầu trùng: Các loại thuốc như Toltrazuril, Diclazuril thường được sử dụng để phòng và trị cầu trùng cho heo con. Nên cho uống vào ngày thứ 3 sau khi sinh và lặp lại nếu cần.
Sử dụng chế phẩm sinh học: Bổ sung men vi sinh (probiotics) vào thức ăn hoặc nước uống giúp cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, tạo ra một môi trường bất lợi cho sự phát triển của ký sinh trùng. Điều này không chỉ hỗ trợ phòng bệnh mà còn cải thiện khả năng tiêu hóa và hấp thụ dinh dưỡng của heo.

Dấu hiệu và xử lý heo bị ký sinh trùng đường ruột

Mặc dù có các biện pháp phòng ngừa, việc theo dõi và phát hiện sớm vẫn rất quan trọng.

Dấu hiệu: Heo có biểu hiện còi cọc, chậm lớn, lông xù, bụng phệ. Tiêu chảy là triệu chứng phổ biến nhất, đặc biệt là ở heo con. Phân có thể lỏng, có màu vàng hoặc lẫn máu. Trong một số trường hợp, có thể thấy giun trưởng thành trong phân heo.
Xử lý:
- Cách ly heo bệnh: Ngay lập tức cách ly những con heo có dấu hiệu mắc bệnh để tránh lây lan cho cả đàn.
- Sử dụng thuốc điều trị: Dựa trên chẩn đoán, sử dụng thuốc tẩy giun hoặc thuốc trị cầu trùng phù hợp.
- Vệ sinh và sát trùng: Tăng cường vệ sinh và khử trùng khu vực chuồng nuôi, đặc biệt là khu vực của heo bệnh.

Phòng chống ký sinh trùng đường ruột ở heo là một quá trình liên tục và đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa quản lý vệ sinh, lịch tẩy giun định kỳ và sử dụng thuốc hợp lý. Bằng cách áp dụng đồng bộ các biện pháp trên, người chăn nuôi không chỉ bảo vệ được sức khỏe cho đàn heo mà còn giảm thiểu rủi ro, tối đa hóa hiệu quả kinh tế và hướng tới một nền chăn nuôi bền vững. Hy vọng với những chia sẻ này của Eufeed sẽ giúp quá trình chăn nuôi của bà con giảm những tác động tiêu cực không đáng có và chăn nuôi hiệu quả hơn.

CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM