Hướng dẫn phòng chống viêm hô hấp ở gia súc và gia cầm hiệu quả

Viêm hô hấp là một trong những hội chứng bệnh thường gặp nhất ở gia súc và gia cầm, đặc biệt trong điều kiện thời tiết thay đổi, môi trường nuôi kém và mật độ chăn nuôi cao. Bệnh gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe đàn, giảm tăng trọng, giảm đẻ và tăng chi phí điều trị. Vì vậy, việc tìm hiểu cách phòng chống viêm hô hấp ở gia súc và gia cầm là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao năng suất và đảm bảo hiệu quả chăn nuôi.

Viêm hô hấp ở gia súc và gia cầm là gì?

Viêm hô hấp là hội chứng xảy ra khi đường hô hấp trên hoặc dưới bị vi khuẩn, virus, nấm hoặc các tác nhân kích ứng như bụi, khí độc, độ ẩm cao tấn công. Hội chứng này diễn biến phức tạp, khó kiểm soát nếu không phát hiện sớm.

Gia súc và gia cầm mắc viêm hô hấp thường có các biểu hiện: ho, khò khè, thở khó, chảy nước mũi, mắt ướt, sốt nhẹ hoặc sốt cao, giảm ăn và giảm hoạt động. Ở mức độ nặng, bệnh có thể dẫn đến nhiễm trùng phổi, sưng khí quản và tử vong.

Nếu không phòng chống tốt, bệnh dễ lan nhanh trong đàn, đặc biệt ở những khu vực nuôi nhốt mật độ cao, thiếu thông thoáng hoặc điều kiện vệ sinh kém.

Viêm hô hấp ở gia súc và gia cầm là gì? — Viêm hô hấp dễ bùng phát nhanh nếu không kiểm soát kịp thời

Nguyên nhân gây hội chứng viêm hô hấp

Có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ viêm hô hấp ở gia súc và gia cầm, bao gồm:

Tác nhân gây bệnh: Vi khuẩn như Pasteurella, E. coli, Mycoplasma; virus như IB, ND, PRRS; và nấm mốc trong thức ăn đều là tác nhân phổ biến gây tổn thương đường hô hấp.
Điều kiện môi trường bất lợi: Chuồng trại ẩm thấp, bí khí, nhiệt độ thay đổi đột ngột làm suy giảm sức đề kháng và tạo điều kiện cho mầm bệnh xâm nhập.
Mật độ nuôi quá cao: Gia súc, gia cầm nuôi dày dẫn đến tăng nồng độ khí độc như NH₃, CO₂, H₂S, gây kích ứng đường hô hấp.
Dinh dưỡng kém và sức đề kháng yếu: Khẩu phần thiếu vitamin, khoáng chất khiến cơ thể không đủ khả năng chống lại mầm bệnh.

Triệu chứng nhận biết sớm

Phát hiện sớm là yếu tố quan trọng trong phòng chống viêm hô hấp ở gia súc và gia cầm. Một số dấu hiệu thường gặp bao gồm:

Ho, khò khè, thở gấp.
Chảy nước mũi trong hoặc đục.
Mắt đỏ, chảy nước mắt.
Giảm ăn, kém linh hoạt.
Sốt từ nhẹ đến cao tùy mức độ nhiễm trùng.
Ở gia cầm: xù lông, xã cánh, mỏ há để thở.

Nếu đàn có trên 10% số con biểu hiện triệu chứng, cần xử lý ngay để tránh bùng phát thành dịch.

Phát hiện sớm giúp kiểm soát viêm hô hấp, hạn chế dịch

Hướng dẫn phòng chống viêm hô hấp ở gia súc và gia cầm

Phòng bệnh luôn là biện pháp hiệu quả hơn điều trị, giúp giảm thiệt hại và duy trì năng suất ổn định. Dưới đây là các nguyên tắc quan trọng áp dụng trong chăn nuôi.

1. Quản lý môi trường chuồng trại

Vệ sinh và khử trùng định kỳ: Chuồng trại phải được dọn phân, thay chất độn chuồng và sát trùng đều đặn. Bụi, nấm mốc và khí độc là nguyên nhân trực tiếp làm tổn thương đường hô hấp, vì vậy cần giữ sự thông thoáng cho chuồng.
Điều chỉnh tiểu khí hậu: Nhiệt độ, độ ẩm phải phù hợp theo từng loài và từng giai đoạn sinh trưởng. Khi thời tiết thay đổi đột ngột, cần có biện pháp giữ ấm như che chắn gió, dùng bóng sưởi hoặc tăng cường thông gió khi trời nóng.
Giảm khí độc: Nhà nuôi phải có hệ thống thông gió tốt để giảm NH₃, CO₂. Khí độc tăng cao sẽ khiến gia súc và gia cầm bị kích ứng niêm mạc, tạo tiền đề cho viêm hô hấp.

Chuồng sạch, thoáng khí giúp giảm nguy cơ viêm hô hấp

2. Kiểm soát mật độ nuôi

Nuôi với mật độ phù hợp giúp đàn động vật có không gian hoạt động, giảm stress và tránh lây truyền mầm bệnh từ con này sang con khác. Nuôi nhốt quá đông sẽ làm tăng tốc độ lan bệnh và gây nguy cơ bùng phát dịch.

3. Tăng cường sức đề kháng qua dinh dưỡng

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh. Khẩu phần cần cân đối đạm, năng lượng, vitamin và khoáng vi lượng. Đặc biệt, các vitamin A, C, E và khoáng như selenium, kẽm giúp tăng cường sức đề kháng và bảo vệ hệ hô hấp.

Có thể bổ sung thêm men tiêu hóa, acid hữu cơ hoặc thảo dược để hỗ trợ đường ruột và giảm stress, từ đó hạn chế nguy cơ mắc bệnh hô hấp.

Dinh dưỡng tốt giúp tăng đề kháng, hạn chế viêm hô hấp

4. Tiêm phòng và sử dụng vaccine đúng lịch

Tiêm vaccine cho gia súc, gia cầm giúp tạo miễn dịch chủ động. Cần tiêm đúng liều, đúng thời điểm và lưu ý bảo quản vaccine theo đúng hướng dẫn để đảm bảo hiệu quả.

Ở những vùng có nguy cơ cao, tiêm nhắc lại định kỳ sẽ giúp đàn duy trì khả năng chống lại tác nhân gây bệnh hô hấp.

5. Kiểm soát nguồn giống và nhập đàn mới

Chỉ nhập giống từ cơ sở uy tín, có chứng nhận kiểm dịch. Đàn mới nhập cần được cách ly 2–3 tuần để theo dõi sức khỏe. Nếu phát hiện biểu hiện ho, sốt, chảy mũi cần xử lý ngay trước khi ghép đàn.

6. Phát hiện sớm và điều trị kịp thời

Khi đàn có dấu hiệu viêm hô hấp, cần:

Cách ly những con bị nặng.
Dùng thuốc hạ sốt, điện giải, vitamin để hỗ trợ.
Dùng kháng sinh đặc hiệu nếu nguyên nhân do vi khuẩn.
Cải thiện môi trường nuôi ngay lập tức.

Điều trị cần theo đúng phác đồ và chỉ dẫn của cán bộ thú y để tránh kháng thuốc.

Điều trị đúng phác đồ giúp kiểm soát viêm hô hấp hiệu quả

Lưu ý khi phòng chống viêm hô hấp ở gia súc và gia cầm

Theo dõi đàn hằng ngày để phát hiện sớm sự thay đổi bất thường.
Tránh thay đổi khẩu phần hoặc môi trường đột ngột gây stress.
Không nuôi chung nhiều độ tuổi, dễ lây nhiễm mầm bệnh.
Vệ sinh máng ăn, máng uống thường xuyên để hạn chế vi khuẩn phát triển.
Sau mỗi đợt dịch, cần tổng vệ sinh, nghỉ chuồng trước khi nuôi mới.

Viêm hô hấp ở gia súc và gia cầm là hội chứng phức tạp, dễ bùng phát nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả nếu áp dụng đúng biện pháp. Việc chú trọng phòng chống viêm hô hấp ở gia súc thông qua quản lý môi trường, kiểm soát mật độ, tăng cường dinh dưỡng, tiêm phòng đúng lịch và phát hiện sớm sẽ giúp giảm thiệt hại đáng kể và đảm bảo năng suất đàn. Chủ động phòng bệnh luôn là chìa khóa giúp người chăn nuôi xây dựng mô hình chăn nuôi an toàn, bền vững và hiệu quả lâu dài.

CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM