Công nghệ lên men trong sản xuất thức ăn gia cầm

Trong ngành chăn nuôi gia cầm hiện đại, hiệu quả và an toàn sinh học là hai yếu tố then chốt quyết định sự thành công. Thức ăn, chiếm tới 70% tổng chi phí sản xuất, không chỉ cần đảm bảo dinh dưỡng mà còn phải dễ tiêu hóa và an toàn cho vật nuôi. Chính vì vậy, công nghệ lên men trong sản xuất thức ăn gia cầm đang trở thành một xu hướng tất yếu, mang lại những lợi ích vượt trội so với phương pháp truyền thống.

Lên men thức ăn gia cầm là quá trình biến đổi sinh học, sử dụng các chủng vi sinh vật có lợi để phân giải các chất hữu cơ phức tạp thành những chất đơn giản hơn. Khi được ứng dụng, công nghệ này không chỉ nâng cao giá trị dinh dưỡng mà còn tạo ra một hệ sinh thái vi sinh vật có lợi, giúp vật nuôi phát triển khỏe mạnh và chống lại mầm bệnh.

Lên men thức ăn gia cầm là gì và tại sao lại hiệu quả?

Lên men thức ăn gia cầm là quá trình sử dụng các chủng vi sinh vật có lợi như nấm men (Saccharomyces cerevisiae), vi khuẩn lactic (Lactobacillus), hoặc các chủng Bacillus để xử lý nguyên liệu thô. Các nguyên liệu này có thể là bã đậu nành, bã sắn, bắp, hoặc các phụ phẩm nông nghiệp khác.

Quá trình lên men thức ăn gia cầm mang lại nhiều lợi ích quan trọng:

Tăng cường khả năng tiêu hóa và hấp thụ dinh dưỡng: Thức ăn thô thường chứa các chất khó tiêu như cellulose, xơ thô, và các chất kháng dinh dưỡng (antinutritional factors) như tannin, phytate. Các enzyme được tạo ra trong quá trình lên men sẽ phân giải những chất này thành các dạng dễ hấp thụ hơn như axit amin, đường đơn, và axit béo dễ bay hơi. Điều này giúp gia cầm hấp thụ tối đa dinh dưỡng từ khẩu phần ăn, từ đó tăng hiệu quả chuyển đổi thức ăn (FCR).
Cải thiện chất lượng và an toàn của thức ăn: Lên men giúp giảm đáng kể hàm lượng các độc tố nấm mốc (mycotoxins) thường có trong nguyên liệu thô. Đồng thời, quá trình này còn tạo ra một môi trường axit (pH thấp) không thuận lợi cho sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh như E. coli hay Salmonella, giúp thức ăn trở nên an toàn hơn.
Tăng cường hệ miễn dịch và sức đề kháng: Các sản phẩm của quá trình lên men như axit lactic, axit butyric, và các chủng vi sinh vật sống sẽ giúp cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột của gia cầm. Một hệ đường ruột khỏe mạnh là nền tảng cho một hệ miễn dịch mạnh, giúp vật nuôi chống lại các bệnh đường ruột và giảm thiểu việc sử dụng kháng sinh.
Nâng cao mùi vị và tính ngon miệng: Quá trình lên men tạo ra một hương vị đặc trưng, giúp thức ăn trở nên hấp dẫn hơn đối với gia cầm, khuyến khích chúng ăn nhiều hơn và tăng trưởng nhanh hơn.

Các mô hình lên men thức ăn gia cầm phổ biến

Có nhiều cách để ứng dụng công nghệ lên men trong sản xuất thức ăn gia cầm, tùy thuộc vào quy mô và mục đích của người chăn nuôi.

Lên men tại trang trại: Đây là phương pháp phổ biến cho các hộ chăn nuôi quy mô nhỏ và vừa. Nguyên liệu thô được trộn với chế phẩm vi sinh vật (vi sinh vật hiệu quả EM, men vi sinh) và ủ trong các thùng chứa kín. Phương pháp này đơn giản, tiết kiệm chi phí nhưng đòi hỏi sự chính xác về liều lượng và nhiệt độ để đảm bảo hiệu quả.
Sử dụng thức ăn công nghiệp đã được lên men: Đây là lựa chọn của nhiều trang trại quy mô lớn. Các nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi đã ứng dụng công nghệ hiện đại để lên men nguyên liệu trên quy mô công nghiệp. Sản phẩm cuối cùng là thức ăn viên đã được bổ sung các thành phần lên men, đảm bảo chất lượng và độ ổn định cao.
Bổ sung các chế phẩm vi sinh vật: Thay vì lên men toàn bộ nguyên liệu, người chăn nuôi có thể trộn trực tiếp các chế phẩm vi sinh vật (probiotic) vào khẩu phần ăn hàng ngày của gia cầm. Các chế phẩm này chứa các chủng vi sinh vật có lợi, giúp cải thiện hệ tiêu hóa và tăng cường sức khỏe đường ruột.

Các mô hình lên men thức ăn gia cầm phổ biến

Quy trình và những lưu ý khi áp dụng công nghệ lên men

Để công nghệ lên men trong sản xuất thức ăn gia cầm phát huy hiệu quả tối đa, người chăn nuôi cần tuân thủ quy trình và lưu ý một số điểm quan trọng:

Lựa chọn nguyên liệu: Nguyên liệu đầu vào cần có chất lượng tốt, không bị nấm mốc hay hư hỏng. Cần nghiền nhỏ nguyên liệu để tăng diện tích tiếp xúc, giúp quá trình lên men diễn ra hiệu quả hơn.
Chọn chủng vi sinh vật phù hợp: Các chủng vi sinh vật cần được lựa chọn cẩn thận, có nguồn gốc rõ ràng và phù hợp với loại nguyên liệu cũng như mục tiêu sử dụng. Nấm men Saccharomyces cerevisiae thường được dùng để tăng protein và vitamin B, trong khi vi khuẩn Lactobacillus giúp sản xuất axit lactic, cải thiện tiêu hóa.
Kiểm soát các yếu tố kỹ thuật: Nhiệt độ, độ ẩm và độ pH là ba yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của quá trình lên men. Nhiệt độ tối ưu thường dao động từ 25-35°C, độ ẩm khoảng 40-50%. Cần đảm bảo môi trường yếm khí (không có oxy) để quá trình lên men diễn ra đúng hướng.
Bảo quản sản phẩm sau lên men: Thức ăn sau khi lên men cần được bảo quản đúng cách để không bị nấm mốc trở lại. Có thể sấy khô hoặc bảo quản trong túi kín, nơi khô ráo, thoáng mát.

Quy trình và những lưu ý khi áp dụng công nghệ lên men

Thực trạng và tiềm năng phát triển tại Việt Nam

Tại Việt Nam, công nghệ lên men trong sản xuất thức ăn gia cầm đang ngày càng được ứng dụng rộng rãi. Các mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ đã tự sản xuất thức ăn lên men, trong khi các doanh nghiệp lớn đã đầu tư vào công nghệ hiện đại để tạo ra các sản phẩm chất lượng cao.

Tuy nhiên, việc áp dụng công nghệ này vẫn còn một số thách thức. Vấn đề về kiểm soát chất lượng, sự thiếu hụt kiến thức kỹ thuật và chi phí đầu tư ban đầu vẫn là rào cản đối với một số người chăn nuôi.

Trong tương lai, với sự phát triển của khoa học công nghệ và sự hỗ trợ từ các chuyên gia dinh dưỡng, công nghệ lên men trong sản xuất thức ăn gia cầm sẽ tiếp tục được hoàn thiện và nhân rộng. Đây không chỉ là một giải pháp kinh tế mà còn là một bước tiến quan trọng hướng đến một nền chăn nuôi bền vững, an toàn và thân thiện với môi trường.

Trên đây là những chia sẻ của chúng tôi về công nghệ lên men trong sản xuất thức ăn gia cầm. Hy vọng với những kiến thức này, bà con có thể áp dụng vào mô hình chăn nuôi của mình đạt năng suất cao nhất.

CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM