Trong chăn nuôi, người nuôi thường dành nhiều sự chú ý đến chất lượng cám, con giống hay vắc-xin mà vô tình quên mất rằng nước sạch trong chăn nuôi mới là yếu tố quyết định hàng đầu đến tỷ lệ sống và tốc độ tăng trưởng của vật nuôi.
Nước chiếm từ 60% đến 80% trọng lượng cơ thể động vật và tham gia vào toàn bộ quá trình trao đổi chất, tiêu hóa, điều hòa thân nhiệt. Cung cấp nguồn nước bị ô nhiễm hay thiếu hụt không chỉ làm giảm hiệu quả tiêu tốn thức ăn (FCR) mà còn là con đường ngắn nhất lây lan các dịch bệnh nguy hiểm trên diện rộng.
Nước sạch đối với chăn nuôi heo
Heo là loài có nhu cầu về nước rất lớn. Ở mỗi giai đoạn phát triển, chất lượng và lưu lượng nước uống trực tiếp tác động đến năng suất đàn.
- Hỗ trợ hệ tiêu hóa và hấp thụ dinh dưỡng: Nước đóng vai trò là môi trường hòa tan các chất dinh dưỡng từ cám, giúp enzym tiêu hóa hoạt động triệt me. Thức ăn dù có độ đạm cao đến đâu nhưng nếu heo uống thiếu nước, quá trình tiêu hóa sẽ bị đình trệ, gây chướng hơi và táo bón.
- Duy trì sức khỏe heo nái mang thai và nuôi con: Heo nái nuôi con cần từ 25 – 40 lít nước/ngày để tiết sữa. Nước nhiễm khuẩn (E. coli, Salmonella) sẽ làm heo nái bị viêm vú, viêm tử cung, kéo theo heo con bị tiêu chảy cấp và chết rải rác.
- Ngăn ngừa hiện tượng ngộ độc muối: Khi nguồn nước bị gián đoạn hoặc tắc núm uống, heo ăn cám công nghiệp rất dễ bị stress và ngộ độc muối, dẫn đến co giật, bơi chèo và tử vong nhanh chóng.
Nước sạch đối với chăn nuôi gia cầm (Gà)
Gà có thân nhiệt cao (khoảng 41°C) và hệ tiêu hóa ngắn, do đó chất lượng nước sạch trong chăn nuôi gà tác động tức thì đến sức khỏe toàn đàn.
- Điều hòa thân nhiệt và chống sốc nhiệt: Gà không có tuyến mồ hôi, vào những ngày nắng nóng, chúng tản nhiệt chủ yếu qua đường hô hấp và uống nước. Nước mát và sạch giúp giảm thân nhiệt, hạn chế tình trạng gà bị sốc nhiệt và chết đột ngột.
- Ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất trứng: Trứng gà chứa tới 66% là nước. Thiếu nước chỉ trong vài giờ có thể khiến gà đẻ sụt giảm sản lượng trứng kéo dài nhiều tuần sau đó.
- Giữ chất độn chuồng khô ráo: Nước uống nhiễm khuẩn khiến gà bị viêm ruột, đi phân sống, phân lỏng. Phân ướt làm chất độn chuồng bôi bẩn, giải phóng khí $NH_3$ đậm đặc gây viêm mắt và rát đường hô hấp của gà.
Nước sạch đối với nuôi trồng thủy sản (Cá, Tôm)
Khác với động vật trên cội, đối với cá và tôm, nước không chỉ là thức uống mà còn là môi trường sống trực tiếp. Chất lượng nước quyết định 100% sự sống còn của vụ nuôi.
- Môi trường hô hấp và trao đổi chất: Nước sạch đảm bảo hàm lượng oxy hòa tan ($DO$) luôn ở mức tối ưu cho cá, tôm hô hấp. Nước đục, tích tụ nhiều chất hữu cơ sẽ rút sạch oxy, làm vật nuôi nổi đầu và ngạt thở.
- Kiểm soát khí độc nguy hiểm: Thức ăn dư thừa và phân cá bị phân hủy trong môi trường nước bẩn sẽ sinh ra các khí độc chết người như $NH_3$, $NO_2$, $H_2S$. Các khí này làm tổn thương mang, tàn phá hệ miễn dịch và làm cá, tôm chết hàng loạt.
- Hạn chế bùng phát vi khuẩn và ký sinh trùng: Nước ô nhiễm là môi trường lý tưởng cho các loại vi khuẩn gây bệnh (như Vibrio trên tôm, Aeromonas trên cá) và các loại ký sinh trùng bám mang, ăn mòn thân mình vật nuôi.
Tiêu chí đánh giá và giải pháp xử lý nguồn nước sạch
Để đảm bảo nguồn nước sạch trong chăn nuôi, người nuôi cần tuân thủ các tiêu chí và giải pháp quản lý kỹ thuật sau:
Các chỉ tiêu chất lượng nước cần kiểm soát
- Chỉ tiêu hóa lý: Độ pH duy trì ổn định (từ 6.5 – 8.5), không chứa kim loại nặng (Sắt, Phèn, Thạch cao), độ phèn và độ mặn nằm trong ngưỡng cho phép của từng loài.
- Chỉ tiêu vi sinh: Nước hoàn toàn không chứa vi khuẩn E. coli, Coliforms hay các mầm bệnh đường ruột.
Biện pháp duy trì nguồn nước sạch
- Đối với gia súc, gia cầm: Xây dựng hệ thống lọc phèn, lọc thạch cao trước khi đưa nước vào chuồng. Định kỳ khử trùng đường ống dẫn nước và máng uống bằng Axit hữu cơ nhẹ hoặc Chlorine để đánh bay lớp màng sinh học (biofilm) chứa vi khuẩn.
- Đối với thủy sản: Áp dụng hệ thống ao lắng lọc, sử dụng quạt nước, máy sục khí liên tục và tạt men vi sinh xử lý nước định kỳ để phân hủy chất thải, duy trì chất lượng nước trong sạch.
Tóm lại, nước sạch trong chăn nuôi heo, gà và thủy sản là yếu tố cốt lõi tạo nên thành công của mọi mô hình trang trại. Đầu tư vào hệ thống xử lý nước và quản lý nguồn nước bài bản không chỉ giúp vật nuôi lớn nhanh, khỏe mạnh mà còn làm giảm tối đa chi phí thuốc thú y, mang lại hiệu quả kinh tế cao và bền vững.
CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM
- Địa chỉ: KCN Phố Nối A, Văn Lâm, Hưng Yên
- Hotline: 094.219.3898
- Email: Eufeed@gmail.com
- Website: https://eufeed.com.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/EUfeedchauAu
