Các chỉ số cần theo dõi trong dinh dưỡng heo con cai sữa

Giai đoạn cai sữa là thời điểm cực kỳ nhạy cảm và đầy thách thức đối với heo con. Sự thay đổi đột ngột từ sữa mẹ sang thức ăn khô, cùng với stress về môi trường và tâm lý, khiến heo con dễ bị rối loạn tiêu hóa và mắc bệnh. Do đó, việc theo dõi và quản lý chặt chẽ dinh dưỡng heo con cai sữa là yếu tố sống còn, quyết định đến sức khỏe, tốc độ tăng trưởng và lợi nhuận của cả lứa. Để đạt được hiệu quả tối ưu, người chăn nuôi cần nắm rõ các chỉ số quan trọng và biết cách điều chỉnh kịp thời.

1. Chỉ số tăng trọng hàng ngày (ADG)

Tăng trọng hàng ngày (Average Daily Gain – ADG) là chỉ số quan trọng nhất để đánh giá hiệu quả dinh dưỡng heo con cai sữa. Nó cho biết tốc độ lớn của heo con trong giai đoạn này.

Cách theo dõi: Cân heo con vào ngày cai sữa và cân lại sau 7-10 ngày, sau đó là 21 ngày. Chia tổng khối lượng tăng thêm cho số ngày để có ADG.
Ý nghĩa: Một ADG tốt cho thấy heo con đã thích nghi tốt với thức ăn mới, hấp thụ dinh dưỡng hiệu quả và đang phát triển khỏe mạnh. Ngược lại, ADG thấp có thể là dấu hiệu của việc heo bị stress, tiêu chảy hoặc thức ăn không phù hợp.
Mục tiêu:
- Tuần đầu sau cai sữa: ADG có thể thấp do heo stress và chưa ăn quen, khoảng 100-200g/ngày.
- Sau 7-10 ngày: ADG nên tăng lên 400-500g/ngày.
- Giai đoạn 21 ngày sau cai sữa: Mục tiêu ADG lý tưởng là 500-600g/ngày.

Nếu ADG thấp hơn mục tiêu, cần xem xét lại chất lượng thức ăn, môi trường chuồng nuôi và tình trạng sức khỏe của heo.

2. Tỷ lệ chuyển đổi thức ăn (FCR)

Tỷ lệ chuyển đổi thức ăn (Feed Conversion Ratio – FCR) là chỉ số cho biết lượng thức ăn cần để heo tăng được 1 kg khối lượng. FCR càng thấp, hiệu quả sử dụng thức ăn càng cao.

Cách theo dõi: Ghi chép tổng lượng thức ăn tiêu thụ của cả đàn heo con trong một khoảng thời gian nhất định (ví dụ 1 tuần) và tổng khối lượng tăng thêm của chúng trong cùng thời gian đó. FCR = Tổng lượng thức ăn / Tổng khối lượng tăng thêm.
Ý nghĩa: FCR là thước đo trực tiếp hiệu quả của dinh dưỡng heo con cai sữa. FCR thấp cho thấy heo hấp thụ dinh dưỡng tốt, ít lãng phí. FCR cao có thể do thức ăn kém chất lượng, heo bị rối loạn tiêu hóa hoặc mắc bệnh.
Mục tiêu:
- Giai đoạn sau cai sữa (2-4 tuần): FCR lý tưởng là 1.4 – 1.6.

Kiểm soát FCR là cách hiệu quả nhất để giảm chi phí sản xuất, bởi thức ăn chiếm phần lớn chi phí trong chăn nuôi.

3. Lượng thức ăn tiêu thụ hàng ngày (ADFI)

Lượng thức ăn tiêu thụ hàng ngày (Average Daily Feed Intake – ADFI) phản ánh khả năng ăn của heo con. Đây là chỉ số quan trọng, đặc biệt trong những ngày đầu sau cai sữa.

Cách theo dõi: Cân lượng thức ăn cho ăn hàng ngày và chia cho số lượng heo trong đàn.
Ý nghĩa: Trong 7 ngày đầu, việc khuyến khích heo con ăn đủ là rất quan trọng để chúng không bị sụt cân sau cai sữa. ADFI thấp cho thấy heo chưa thích nghi với thức ăn, có thể bị stress, hoặc thức ăn không đủ ngon miệng.
Mục tiêu:
- Tuần đầu sau cai sữa: ADFI khoảng 100-200g/ngày/con.
- Sau 2-3 tuần: ADFI nên tăng dần lên 500-700g/ngày/con.

Nếu heo con ăn kém, cần kiểm tra lại độ tươi ngon của thức ăn, nhiệt độ chuồng nuôi và cung cấp đủ nước sạch.

4. Tình trạng sức khỏe và phân heo

Đây là những chỉ số trực quan, dễ dàng theo dõi hàng ngày để đánh giá hiệu quả dinh dưỡng heo con cai sữa và tình trạng sức khỏe tổng thể.

Phân heo:
- Phân tốt: Phân tròn, khô, có màu vàng hoặc nâu, cho thấy heo tiêu hóa tốt và không bị tiêu chảy.
- Phân xấu: Phân lỏng, có màu xanh, trắng, vàng hoặc lẫn máu là dấu hiệu của tiêu chảy do vi khuẩn (E.coli, Salmonella) hoặc virus. Tiêu chảy là vấn đề nghiêm trọng nhất trong giai đoạn này, gây mất nước, sụt cân và có thể dẫn đến tử vong.
Tình trạng sức khỏe: Quan sát heo hàng ngày. Heo khỏe mạnh có lông mượt, da hồng hào, mắt sáng, lanh lợi và ăn uống bình thường. Heo bị bệnh thường có lông xù, ủ rũ, bỏ ăn hoặc ăn kém.

Việc theo dõi phân heo giúp người chăn nuôi phát hiện sớm vấn đề tiêu hóa và can thiệp kịp thời bằng cách điều chỉnh khẩu phần ăn, bổ sung men vi sinh hoặc sử dụng thuốc.

5. Tỉ lệ heo còi cọc và tỷ lệ chết

Đây là hai chỉ số cuối cùng nhưng rất quan trọng, phản ánh hiệu quả tổng thể của quá trình chăm sóc và dinh dưỡng heo con cai sữa.

Tỉ lệ heo còi cọc: Là số lượng heo con không đạt được tốc độ tăng trưởng trung bình so với đàn. Tỉ lệ này cao cho thấy có vấn đề trong quy trình nuôi dưỡng hoặc có sự cạnh tranh không lành mạnh trong đàn.
Tỷ lệ chết: Chỉ số này cần được giữ ở mức thấp nhất có thể. Tỷ lệ chết cao là dấu hiệu của dịch bệnh nghiêm trọng, quản lý kém hoặc thức ăn không phù hợp.

Nếu hai chỉ số này cao, người chăn nuôi cần rà soát lại toàn bộ quy trình từ chất lượng con giống, thức ăn, vệ sinh chuồng trại cho đến lịch tiêm phòng.

Quản lý dinh dưỡng heo con cai sữa không chỉ đơn thuần là cung cấp thức ăn. Đó là một quá trình theo dõi, phân tích và điều chỉnh liên tục dựa trên các chỉ số quan trọng như ADG, FCR, ADFI và tình trạng sức khỏe. Việc nắm vững và áp dụng các kiến thức này sẽ giúp người chăn nuôi vượt qua giai đoạn khó khăn nhất, giảm thiểu rủi ro, tối đa hóa năng suất và lợi nhuận, từ đó hướng đến một nền chăn nuôi chuyên nghiệp.

CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM