Trong nhiều thập kỷ, kháng sinh được sử dụng rộng rãi trong chăn nuôi với mục tiêu phòng bệnh, điều trị và thậm chí kích thích tăng trưởng. Tuy nhiên, việc lạm dụng kháng sinh đã để lại những hệ quả nghiêm trọng như hiện tượng kháng kháng sinh, tồn dư thuốc trong thực phẩm và áp lực ngày càng lớn từ các quy định an toàn thực phẩm. Trước bối cảnh đó, thay thế kháng sinh bằng Probiotics trong chăn nuôi đang trở thành giải pháp tất yếu, được giới khoa học, nhà quản lý và người chăn nuôi quan tâm đặc biệt.
Thực trạng sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi
Kháng sinh từng được xem là công cụ hiệu quả giúp:
- Giảm tỷ lệ bệnh đường ruột
- Tăng tốc độ tăng trưởng
- Cải thiện hệ số chuyển hóa thức ăn
Tuy nhiên, khi sử dụng kháng sinh kéo dài và không kiểm soát, nhiều vấn đề nghiêm trọng đã phát sinh:
Kháng kháng sinh – mối đe dọa toàn cầu
Vi khuẩn tiếp xúc thường xuyên với kháng sinh sẽ tiến hóa, hình thành chủng kháng thuốc. Những vi khuẩn này không chỉ gây khó khăn trong điều trị cho vật nuôi mà còn có thể truyền sang người qua thực phẩm.
Tồn dư kháng sinh trong sản phẩm chăn nuôi
Thịt, trứng, sữa có tồn dư kháng sinh ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng và khiến sản phẩm khó tiếp cận các thị trường cao cấp.
Phá vỡ hệ vi sinh đường ruột
Kháng sinh tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi, làm hệ tiêu hóa vật nuôi mất cân bằng, dễ tái phát bệnh và phụ thuộc thuốc nhiều hơn.
Chính vì vậy, nhiều quốc gia đã cấm hoặc hạn chế kháng sinh kích thích sinh trưởng, thúc đẩy ngành chăn nuôi tìm giải pháp thay thế an toàn hơn.
Probiotics là gì? Vì sao được xem là giải pháp thay thế kháng sinh
Probiotics là các vi sinh vật sống có lợi, khi được bổ sung với liều lượng phù hợp sẽ mang lại lợi ích cho sức khỏe vật nuôi, đặc biệt là hệ tiêu hóa và miễn dịch.
Trong chăn nuôi, các chủng Probiotics phổ biến gồm:
- Lactobacillus
- Bacillus spp.
- Bifidobacterium
- Enterococcus
- Nấm men Saccharomyces
Khác với kháng sinh, Probiotics không tiêu diệt vi khuẩn bằng hóa chất, mà điều chỉnh hệ sinh thái vi sinh trong đường ruột theo hướng có lợi. Đây chính là nền tảng để thay thế kháng sinh bằng Probiotics trong chăn nuôi một cách bền vững.
Cơ chế khoa học giúp Probiotics thay thế kháng sinh
Việc thay thế kháng sinh bằng Probiotics trong chăn nuôi dựa trên nhiều cơ chế sinh học tự nhiên, đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu quốc tế.
Cạnh tranh sinh học với vi khuẩn gây bệnh
Probiotics chiếm vị trí bám trên niêm mạc ruột, cạnh tranh dinh dưỡng và không gian sống với vi khuẩn gây bệnh như E.coli, Salmonella, Clostridium.
Tạo môi trường bất lợi cho vi khuẩn có hại
Nhiều chủng Probiotics sản sinh acid lactic, acid hữu cơ và bacteriocin, làm giảm pH ruột, ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh.
Kích thích hệ miễn dịch tự nhiên
Probiotics giúp:
- Tăng sản xuất kháng thể IgA
- Kích hoạt tế bào miễn dịch đường ruột
- Tăng khả năng chống lại mầm bệnh từ bên ngoài
Cải thiện tiêu hóa và hấp thu
Probiotics hỗ trợ phân giải protein, tinh bột, chất xơ, giúp vật nuôi hấp thu dinh dưỡng tốt hơn, giảm tiêu chảy và cải thiện FCR.
Lợi ích thực tế khi thay thế kháng sinh bằng Probiotics
Việc ứng dụng Probiotics mang lại nhiều lợi ích rõ rệt cho cả người nuôi và chuỗi giá trị chăn nuôi.
Giảm tỷ lệ bệnh đường ruột
Đặc biệt hiệu quả ở giai đoạn con non, cai sữa – thời điểm vật nuôi dễ bị stress và rối loạn tiêu hóa.
Tăng trưởng ổn định, bền vững
Không tạo tăng trưởng “ảo” như kháng sinh kích thích sinh trưởng, giúp vật nuôi phát triển tự nhiên, chất lượng thịt tốt hơn.
Giảm chi phí thuốc thú y
Ít phải điều trị bệnh bằng kháng sinh, giảm chi phí và rủi ro dịch bệnh lan rộng.
Nâng cao giá trị sản phẩm
Sản phẩm không tồn dư kháng sinh, dễ đạt các chứng nhận an toàn như VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ.
Ứng dụng Probiotics trong các mô hình chăn nuôi
Chăn nuôi gia cầm
Probiotics giúp:
- Giảm tiêu chảy, viêm ruột
- Cải thiện chất lượng phân, giảm mùi hôi
- Nâng cao tỷ lệ đẻ và chất lượng trứng
Chăn nuôi heo
Đặc biệt hiệu quả trong:
- Giai đoạn heo con sau cai sữa
- Giảm hội chứng tiêu chảy
- Tăng khả năng hấp thu thức ăn
Chăn nuôi thủy sản
Probiotics không chỉ tác động lên đường ruột mà còn:
- Cải thiện chất lượng nước
- Ức chế vi khuẩn gây bệnh trong ao nuôi
- Tăng tỷ lệ sống và tốc độ tăng trưởng
Điều kiện để thay thế kháng sinh bằng Probiotics
Probiotics không phải “thuốc đặc trị”, vì vậy cần sử dụng đúng cách:
- Chọn đúng chủng vi sinh, phù hợp từng vật nuôi
- Sử dụng liên tục hoặc định kỳ, không dùng ngắt quãng tùy tiện
- Tránh dùng đồng thời với kháng sinh (nếu bắt buộc, cần giãn thời gian)
- Kết hợp an toàn sinh học, vệ sinh chuồng trại, dinh dưỡng hợp lý
Chỉ khi đồng bộ các yếu tố này, Probiotics mới phát huy tối đa hiệu quả.
Probiotics và xu hướng chăn nuôi không kháng sinh
Ngành chăn nuôi toàn cầu đang chuyển dịch mạnh sang:
- Chăn nuôi không kháng sinh
- Chăn nuôi an toàn sinh học
- Chăn nuôi bền vững, thân thiện môi trường
Trong xu hướng này, thay thế kháng sinh bằng Probiotics trong chăn nuôi không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc để đáp ứng thị trường và chính sách quản lý.
Việc thay thế kháng sinh bằng Probiotics trong chăn nuôi là giải pháp mang tính khoa học, bền vững và phù hợp với định hướng phát triển lâu dài của ngành chăn nuôi Việt Nam. Probiotics không chỉ giúp vật nuôi khỏe mạnh hơn, giảm dịch bệnh mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm và giá trị kinh tế cho người chăn nuôi.
Đối với các trang trại vừa và nhỏ, đây là hướng đi khả thi, ít rủi ro và dễ triển khai nếu được áp dụng đúng kỹ thuật và đồng bộ.
CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM
- Địa chỉ: KCN Phố Nối A, Văn Lâm, Hưng Yên
- Hotline: 094.219.3898
- Email: Eufeed@gmail.com
- Website: https://eufeed.com.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/EUfeedchauAu
