Trong bối cảnh giá thức ăn chăn nuôi liên tục biến động, nhiều hộ chăn nuôi đã quay lại với phương pháp nấu cám chăn nuôi nhằm tận dụng nguyên liệu sẵn có, giảm chi phí và chủ động khẩu phần cho vật nuôi. Tuy nhiên, nếu nấu cám không đúng kỹ thuật, thức ăn dễ bị mất dinh dưỡng, ôi thiu hoặc gây rối loạn tiêu hóa cho vật nuôi. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết cách nấu cám chăn nuôi đúng kỹ thuật, từ khâu chuẩn bị nguyên liệu đến quy trình nấu và những lưu ý quan trọng khi sử dụng.
Nấu cám chăn nuôi là gì?
Nấu cám chăn nuôi là phương pháp chế biến thức ăn bằng cách nấu chín các nguyên liệu như ngô, cám gạo, khoai, sắn, đậu tương, phụ phẩm nông nghiệp… trước khi cho vật nuôi ăn. Quá trình nấu giúp làm mềm nguyên liệu, tăng khả năng tiêu hóa và giảm một số chất kháng dinh dưỡng.
Phương pháp này thường được áp dụng trong chăn nuôi heo, trâu bò, dê và gia cầm quy mô hộ gia đình, nơi có thể tận dụng nguồn nguyên liệu địa phương để giảm chi phí thức ăn.
Lợi ích của việc nấu cám chăn nuôi đúng kỹ thuật
Khi thực hiện đúng cách, nấu cám chăn nuôi mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Thức ăn được nấu chín giúp vật nuôi dễ tiêu hóa hơn, đặc biệt là heo con, heo nái và gia súc nhai lại. Việc nấu còn giúp khử độc tố tự nhiên trong sắn, đậu tương sống và một số phụ phẩm khác.
Ngoài ra, nấu cám đúng kỹ thuật giúp giảm mùi hôi trong chuồng trại, hạn chế tiêu chảy và cải thiện hệ số chuyển hóa thức ăn, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế.
Chuẩn bị nguyên liệu nấu cám chăn nuôi
Nguyên liệu là yếu tố quyết định chất lượng cám sau khi nấu. Nếu nguyên liệu không đảm bảo, dù nấu đúng kỹ thuật vẫn có thể gây hại cho vật nuôi hoặc làm giảm hiệu quả chăn nuôi.
- Nguyên liệu tươi, sạch: Ngô, cám gạo, khoai, sắn, đậu tương không mốc, không hư hỏng.
- Loại bỏ tạp chất: Rửa sạch đất cát, sạn, vỏ cứng trước khi nấu.
- Xử lý sắn đúng cách: Bóc vỏ, ngâm nước và nấu chín để giảm độc tố.
- Đậu tương phải nấu hoặc rang chín: Tránh chất ức chế men tiêu hóa.
- Không dùng nguyên liệu ôi thiu: Dễ gây rối loạn tiêu hóa và bệnh đường ruột.
Tỷ lệ phối trộn cám khi nấu
Phối trộn đúng tỷ lệ giúp khẩu phần ăn cân đối dinh dưỡng, vật nuôi tăng trưởng ổn định và hạn chế lãng phí thức ăn.
- Nguyên liệu giàu năng lượng: Ngô, cám gạo chiếm tỷ lệ chính trong khẩu phần.
- Nguồn đạm bổ sung: Đậu tương, bã đậu, bột cá dùng với tỷ lệ phù hợp từng đối tượng nuôi.
- Gia súc nhai lại: Có thể bổ sung thêm cỏ băm, rơm ủ hoặc phụ phẩm giàu xơ.
- Điều chỉnh theo giai đoạn: Heo con, heo thịt, heo nái có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau.
- Tránh phối trộn cảm tính: Dễ gây thiếu hoặc dư dinh dưỡng.
Quy trình nấu cám chăn nuôi đúng kỹ thuật
Nấu cám đúng quy trình giúp nguyên liệu chín đều, dễ tiêu hóa và giữ được giá trị dinh dưỡng cần thiết cho vật nuôi.
- Nấu nguyên liệu thô trước: Ngô, khoai, sắn cần thời gian nấu lâu hơn.
- Cho nguyên liệu mịn sau: Cám gạo, bột đậu cho vào khi nguyên liệu đã mềm.
- Khuấy đều liên tục: Tránh cháy khét đáy nồi làm giảm chất lượng cám.
- Thời gian nấu phù hợp: Thường từ 20–40 phút tùy loại nguyên liệu.
- Để nguội trước khi cho ăn: Tránh cho vật nuôi ăn cám quá nóng.
Bổ sung khoáng, vitamin sau khi nấu
Một sai lầm phổ biến khi nấu cám chăn nuôi là cho khoáng và vitamin vào lúc đang nấu. Nhiệt độ cao có thể làm mất hoạt tính của vitamin và giảm hiệu quả bổ sung.
Cách đúng là chỉ bổ sung premix khoáng – vitamin hoặc men tiêu hóa khi cám đã nguội xuống dưới 40°C. Điều này giúp giữ nguyên giá trị dinh dưỡng và hỗ trợ hệ tiêu hóa của vật nuôi tốt hơn.
Lưu ý về bảo quản cám đã nấu
Cám nấu chín rất dễ ôi thiu nếu bảo quản không đúng cách. Tốt nhất chỉ nên nấu lượng cám vừa đủ dùng trong ngày, tránh để qua đêm, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm.
Nếu cần bảo quản, cám nên được để nơi thoáng mát, đậy kín và không để lẫn với cám cũ. Khi thấy cám có mùi chua, nhớt hoặc đổi màu, tuyệt đối không sử dụng cho vật nuôi.
Những sai lầm thường gặp khi nấu cám chăn nuôi
Nhiều hộ chăn nuôi nấu cám nhưng hiệu quả không cao do mắc phải những sai lầm phổ biến trong quá trình chuẩn bị và sử dụng.
- Dùng nguyên liệu mốc, hỏng: Dễ gây ngộ độc và tiêu chảy cho vật nuôi.
- Không nấu chín kỹ sắn, đậu tương: Làm giảm khả năng tiêu hóa và hấp thu.
- Cho ăn cám quá nóng: Gây bỏ ăn hoặc tổn thương đường tiêu hóa.
- Nấu cám quá loãng hoặc quá đặc: Làm vật nuôi ăn kém hoặc lãng phí thức ăn.
- Để cám qua đêm: Dễ ôi thiu, lên men gây hại cho đàn vật nuôi.
Có nên nấu cám chăn nuôi trong chăn nuôi hiện đại?
Nấu cám chăn nuôi phù hợp với mô hình chăn nuôi nhỏ và vừa, nơi có thể tận dụng nguyên liệu sẵn có và nhân công gia đình. Tuy nhiên, với trang trại lớn, việc nấu cám thủ công có thể tốn nhiều công sức và khó kiểm soát dinh dưỡng.
Trong trường hợp này, người nuôi có thể kết hợp giữa cám công nghiệp và cám nấu để vừa tiết kiệm chi phí vừa đảm bảo hiệu quả tăng trưởng.
Nấu cám chăn nuôi là giải pháp giúp người chăn nuôi chủ động nguồn thức ăn, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất nếu thực hiện đúng kỹ thuật. Từ khâu chọn nguyên liệu, phối trộn, nấu chín đến bảo quản và sử dụng đều cần được thực hiện cẩn thận.
Việc nấu cám đúng cách không chỉ giúp vật nuôi khỏe mạnh, tăng trưởng tốt mà còn góp phần giảm rủi ro bệnh tật và nâng cao lợi nhuận trong chăn nuôi hộ gia đình.
CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM
- Địa chỉ: KCN Phố Nối A, Văn Lâm, Hưng Yên
- Hotline: 094.219.3898
- Email: Eufeed@gmail.com
- Website: https://eufeed.com.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/EUfeedchauAu
