Bệnh tiểu cầu heo là một trong những bệnh ký sinh trùng phổ biến ở heo, đặc biệt ảnh hưởng nghiêm trọng đến heo con trong vài tuần đầu sau cai sữa. Bệnh do ký sinh trùng đơn bào Isospora suis gây ra, khiến heo bị tiêu chảy đậm, mất nước nhanh, giảm hấp thu dinh dưỡng trầm trọng và nếu không điều trị kịp thời có thể gây thiệt hại lớn về kinh tế cho trang trại. Hiểu rõ nguyên nhân, cơ chế gây bệnh và biện pháp phòng – điều trị hiệu quả là điều bắt buộc với người chăn nuôi hiện nay.
Bệnh tiểu cầu heo là gì?
Bệnh tiểu cầu heo – còn được gọi là bệnh cầu trùng heo (coccidiosis) – là bệnh ký sinh trùng đường ruột do Isospora suis gây ra. Đây là một loài ký sinh trùng protozoa rất nhỏ nhưng gây tổn thương rộng rãi ở niêm mạc ruột non của heo. Ký sinh trùng này phát triển mạnh ở điều kiện chuồng trại ẩm ướt, vệ sinh kém và thường gặp nhất ở heo con từ 5–15 ngày tuổi, thời điểm hệ miễn dịch còn non nớt và dễ bị tấn công.
Trong điều kiện chăn nuôi quy mô công nghiệp, sự hiện diện của Isospora suis trong chuồng nuôi không hiếm, nhưng mức độ nghiêm trọng sẽ phụ thuộc vào mật độ ký sinh trùng, điều kiện vệ sinh và khả năng miễn dịch của heo. Nếu không kiểm soát ngay từ đầu, bệnh tiểu cầu heo có thể làm giảm tăng trọng, tăng chi phí điều trị và tử vong ở heo con, gây thiệt hại về kinh tế đáng kể.
Nguyên nhân gây bệnh tiểu cầu heo
Ký sinh trùng Isospora suis tồn tại trong môi trường chuồng nuôi và phát triển tốt trong điều kiện ẩm ướt, nhiều chất hữu cơ và phân heo. Nhiều heo mang trứng bào nang (oocyst) của ký sinh trùng mà không biểu hiện bệnh, nhưng khi điều kiện thuận lợi (thời tiết nóng ẩm, vệ sinh kém), trứng bào nang sẽ phát triển, trở thành nguyên nhân chính lây bệnh cho heo con.
Cơ chế lây nhiễm
- Heo con nuốt phải bào nang có chứa Isospora suis trong thức ăn, nước uống hoặc chất độn chuồng nhiễm bẩn.
- Trong ruột non, trứng bào nang nở ra tạo tác nhân gọi là sporozoite, xâm nhập tế bào niêm mạc ruột, nhân lên nhanh và phá hủy tế bào ruột.
- Kết quả là niêm mạc ruột bị tổn thương, sức hấp thu kém và dẫn đến tiêu chảy nặng.
Triệu chứng của bệnh tiểu cầu heo
Bệnh tiểu cầu heo thường phát bệnh sau khi heo cai sữa vài ngày, lý do là lúc này heo con mất kháng thể từ sữa mẹ, hệ miễn dịch suy giảm và dễ nhiễm ký sinh trùng.
Các triệu chứng điển hình bao gồm:
- Tiêu chảy đậm và nhớt: phân có thể chứa nhầy, mùi tanh nồng rất đặc trưng.
- Giảm ăn, mệt mỏi: heo con lờ đờ, ít hoạt động.
- Sụt cân, tăng trọng kém: do ruột bị tổn thương, hấp thu dinh dưỡng kém.
- Mất nước nhanh: nếu nặng, heo con có thể bị tử vong do mất nước và rối loạn điện giải.
- Niêm mạc ruột viêm đỏ: được ghi nhận khi mổ khám heo bệnh.
So với các bệnh khác ở heo con, tiêu chảy do Isospora suis gây ra thường có dịch nhầy nhiều hơn và khó cải thiện chỉ với thuốc kháng sinh thông thường, vì bệnh do ký sinh trùng chứ không phải vi khuẩn.
Tác hại kinh tế của bệnh tiểu cầu heo
Bệnh tiểu cầu heo không chỉ gây chết heo con mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả chăn nuôi:
- Tăng chi phí điều trị: cần phối hợp nhiều biện pháp điều trị và hỗ trợ dinh dưỡng.
- Giảm tăng trọng: heo bệnh không hấp thu tốt thức ăn, mất thời gian nuôi kéo dài.
- Giảm hiệu suất chuồng trại: nếu dịch bệnh lan rộng, hàng loạt heo con bị suy yếu.
- Dễ bội nhiễm: tổn thương niêm mạc ruột tạo cửa ngõ cho vi khuẩn đường ruột xâm nhập và gây thêm bệnh.
- Giảm khả năng tiêu thụ thức ăn: heo bệnh ăn ít, giảm khả năng tăng trọng hiệu quả.
Vì vậy, kiểm soát sớm và hiệu quả bệnh tiểu cầu heo là yếu tố góp phần nâng cao năng suất đàn heo con và hiệu quả kinh tế của trang trại.
Cách phòng bệnh tiểu cầu heo hiệu quả
Phòng bệnh luôn là giải pháp hiệu quả và tiết kiệm hơn so với điều trị sau khi bệnh đã bùng phát. Một số biện pháp phòng bệnh tiểu cầu heo gồm:
Vệ sinh chuồng trại sạch sẽ
Isospora suis sinh sản nhanh trong môi trường phân ẩm và chất độn chuồng bẩn. Do đó:
- Lau chùi và sát trùng chuồng nuôi định kỳ, nhất là khu vực heo con.
- Đảm bảo khô ráo và thông thoáng, giảm độ ẩm làm mất điều kiện phát triển ký sinh trùng.
- Loại bỏ phân cũ, chất độn bẩn thường xuyên, tránh tích tụ nguồn bệnh.
Chuồng trại sạch giúp giảm lượng trứng bào nang Isospora suis trong môi trường và hạn chế lây nhiễm cho heo con.
Quản lý dinh dưỡng và môi trường
Heo con sau cai sữa rất nhạy cảm với stress dinh dưỡng và môi trường. Để tăng sức đề kháng:
- Cho heo ăn chế độ phù hợp, nhiều chất đạm, vitamin và khoáng chất hỗ trợ tiêu hóa.
- Tránh thay đổi thức ăn đột ngột, vì điều này kích thích đường ruột gây rối loạn tiêu hóa, tạo điều kiện cho bệnh ký sinh trùng bùng phát.
- Giữ nhiệt độ và độ ẩm ổn định trong khu vực heo con để giảm stress nhiệt.
Một hệ miễn dịch khỏe mạnh giúp heo con chống chọi hiệu quả hơn với Isospora suis và các tác nhân gây bệnh khác.
Phòng bệnh bằng thuốc đặc hiệu
Hiện nay có một số thuốc và sản phẩm dùng để *phòng bệnh cầu trùng Isospora suis trước khi heo con xuất hiện triệu chứng, bao gồm:
- Amprolium, Toltrazuril giúp ức chế phát triển của ký sinh trùng trong ruột.
- Dùng theo liều lượng và hướng dẫn thú y để đạt hiệu quả phòng bệnh cao nhất.
Việc dùng thuốc phòng trước khi bệnh xuất hiện giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh và tổn thương ruột nặng nề ở heo con.
Cách điều trị bệnh tiểu cầu heo hiệu quả
Khi bệnh đã xuất hiện ở đàn heo, cần phối hợp điều trị bằng nhiều biện pháp:
Điều trị ký sinh trùng đặc hiệu
- Toltrazuril hoặc Amprolium là hai hoạt chất thường dùng để tiêu diệt ký sinh trùng Isospora suis trong ruột của heo.
- Liều dùng tùy theo độ tuổi và thể trạng heo, nên tham khảo thú y để được kê đơn chuẩn xác.
Hỗ trợ sinh lý và dinh dưỡng
- Bổ sung điện giải, vitamin, men tiêu hóa và probiotic giúp hỗ trợ phục hồi niêm mạc ruột và cân bằng hệ vi sinh.
- Cho heo uống đủ nước sạch để tránh mất nước do tiêu chảy kéo dài.
Ngăn bội nhiễm vi khuẩn
- Tổn thương niêm mạc ruột tạo điều kiện cho vi khuẩn đường ruột xâm nhập.
- Nếu cần, thú y có thể chỉ định kháng sinh kiểm soát bội nhiễm sau khi đánh giá tình trạng bệnh, tránh lạm dụng gây kháng thuốc.
Bệnh tiểu cầu heo do ký sinh trùng Isospora suis là một bệnh tiêu chảy nguy hiểm ở heo con – đặc biệt khi hệ miễn dịch còn yếu sau cai sữa. Bệnh gây tiêu chảy nặng, giảm hấp thu dinh dưỡng, tăng chi phí điều trị và ảnh hưởng lớn tới hiệu quả chăn nuôi.
Để quản lý tốt, người nuôi cần thực hiện phòng bệnh không chỉ bằng thuốc mà còn bằng vệ sinh, quản lý dinh dưỡng và môi trường ổn định. Khi bệnh xảy ra, cần phối hợp điều trị ký sinh trùng đặc hiệu, hỗ trợ sinh lý và ngăn chặn bội nhiễm để heo con phục hồi nhanh chóng.
Áp dụng đầy đủ các biện pháp này sẽ giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh, hạn chế thiệt hại kinh tế và nâng cao hiệu quả chăn nuôi heo con cho trang trại.
CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM
- Địa chỉ: KCN Phố Nối A, Văn Lâm, Hưng Yên
- Hotline: 094.219.3898
- Email: Eufeed@gmail.com
- Website: https://eufeed.com.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/EUfeedchauAu
