Trong quá trình chăn nuôi, việc thay đổi thức ăn là điều khá thường gặp. Người nuôi có thể đổi loại cám mới, chuyển sang công thức phối trộn khác, thay nguồn nguyên liệu hoặc điều chỉnh khẩu phần theo từng giai đoạn phát triển của vật nuôi. Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng là: có nên thay đổi thức ăn đột ngột cho vật nuôi không?
Câu trả lời là không nên. Việc thay đổi thức ăn cho vật nuôi một cách đột ngột có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, làm vật nuôi giảm ăn, tiêu chảy, chậm lớn hoặc giảm năng suất. Dù thức ăn mới có chất lượng tốt, nếu chuyển đổi quá nhanh, vật nuôi vẫn có thể chưa kịp thích nghi. Vì vậy, người chăn nuôi cần thay đổi khẩu phần theo lộ trình phù hợp để đảm bảo đàn phát triển ổn định.
Vì sao không nên thay đổi thức ăn vật nuôi đột ngột?
Hệ tiêu hóa của vật nuôi cần thời gian để thích nghi với thành phần dinh dưỡng, mùi vị, độ đậm đặc, dạng viên hoặc nguồn nguyên liệu mới. Khi thay đổi thức ăn quá nhanh, hệ vi sinh đường ruột có thể bị xáo trộn, khiến quá trình tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng bị ảnh hưởng.
Ở heo, gà, vịt, ngan, bò, dê hoặc cá, mỗi loại vật nuôi đều có đặc điểm tiêu hóa riêng. Nếu thức ăn mới khác quá nhiều so với thức ăn cũ, vật nuôi có thể phản ứng bằng cách ăn ít hơn, đi phân lỏng, chướng bụng, giảm linh hoạt hoặc phát triển chậm lại. Với vật nuôi non, vật nuôi mới cai sữa, mới úm hoặc đang trong giai đoạn chuyển đàn, nguy cơ rối loạn tiêu hóa càng cao.
Dễ gây giảm ăn
Một trong những biểu hiện thường gặp khi thay đổi thức ăn cho vật nuôi đột ngột là giảm ăn. Vật nuôi vốn đã quen với mùi vị, kết cấu và cách tiêu hóa của loại thức ăn cũ. Khi chuyển ngay sang loại mới, đàn có thể chưa quen, ăn dè dặt hoặc bỏ ăn một phần.
Giảm ăn trong thời gian ngắn cũng có thể ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng. Với vật nuôi thương phẩm, chỉ cần giảm lượng ăn vài ngày cũng có thể làm chậm tăng trọng, kéo dài thời gian nuôi và tăng chi phí. Với vật nuôi sinh sản hoặc gia cầm đẻ trứng, giảm ăn có thể ảnh hưởng đến thể trạng, tỷ lệ đẻ hoặc khả năng nuôi con.
Dễ rối loạn tiêu hóa
Thay đổi khẩu phần quá nhanh có thể làm vật nuôi bị rối loạn tiêu hóa. Một số biểu hiện thường thấy là phân lỏng, phân sống, tiêu chảy nhẹ, bụng chướng, lông xù, kém linh hoạt hoặc phát triển không đều. Nguyên nhân là hệ tiêu hóa chưa kịp điều chỉnh để xử lý thành phần dinh dưỡng mới.
Ví dụ, khi chuyển từ khẩu phần nhiều chất xơ sang khẩu phần giàu năng lượng, hoặc từ thức ăn tự phối trộn sang cám công nghiệp, vật nuôi cần thời gian làm quen. Nếu đổi ngay trong một ngày, cơ thể có thể không hấp thu hiệu quả, dẫn đến lãng phí thức ăn và ảnh hưởng sức khỏe đường ruột.
Ảnh hưởng tăng trưởng
Mục tiêu của việc thay đổi thức ăn thường là để giúp vật nuôi phát triển tốt hơn, phù hợp với giai đoạn mới hoặc tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, nếu đổi sai cách, hiệu quả có thể ngược lại. Đàn vật nuôi có thể chậm lớn, tăng trọng kém, phát triển không đồng đều hoặc dễ mắc bệnh hơn.
Đặc biệt, nếu thức ăn mới có công thức dinh dưỡng khác biệt nhưng không được chuyển đổi từ từ, vật nuôi có thể không tận dụng tốt dưỡng chất. Khi đó, người nuôi tưởng rằng thức ăn mới không hiệu quả, nhưng thực tế nguyên nhân có thể nằm ở cách thay đổi khẩu phần quá nhanh.
Khi nào cần thay thức ăn?
Không phải lúc nào việc thay đổi thức ăn cho vật nuôi cũng xấu. Trong nhiều trường hợp, thay đổi là cần thiết. Ví dụ, vật nuôi chuyển sang giai đoạn mới như heo con sang heo thịt, gà con sang gà thịt, gia cầm hậu bị sang giai đoạn đẻ trứng hoặc cá giống sang cá thương phẩm.
Ngoài ra, người nuôi cũng có thể thay thức ăn khi sản phẩm cũ không còn phù hợp, chất lượng không ổn định, vật nuôi chậm lớn, chi phí quá cao hoặc cần điều chỉnh theo điều kiện thời tiết, chuồng trại và mục tiêu chăn nuôi. Điều quan trọng là cần thay đổi có kiểm soát, không đổi đột ngột.
Cách chuyển đổi đúng
Cách an toàn nhất là trộn thức ăn mới với thức ăn cũ theo tỷ lệ tăng dần. Trong những ngày đầu, có thể dùng phần lớn thức ăn cũ và một phần nhỏ thức ăn mới. Sau đó, tăng dần tỷ lệ thức ăn mới qua từng ngày cho đến khi chuyển hoàn toàn.
Tùy từng loại vật nuôi và mức độ khác biệt giữa hai loại thức ăn, thời gian chuyển đổi có thể kéo dài vài ngày đến một tuần hoặc lâu hơn. Với vật nuôi nhạy cảm, vật nuôi non hoặc đàn đang yếu, nên chuyển chậm hơn để hạn chế rủi ro. Trong quá trình chuyển đổi, cần theo dõi lượng ăn, màu phân, mức độ linh hoạt, tốc độ tăng trọng và tình trạng sức khỏe của đàn.
Lưu ý khi đổi cám
Trước khi thay thức ăn, người nuôi cần kiểm tra kỹ chất lượng sản phẩm mới. Thức ăn cần có nguồn gốc rõ ràng, phù hợp với loài vật nuôi, đúng giai đoạn sử dụng, còn hạn và được bảo quản tốt. Không nên dùng thức ăn có mùi lạ, vón cục, đổi màu hoặc có dấu hiệu ẩm mốc.
Ngoài ra, không nên thay đổi quá nhiều yếu tố cùng lúc. Nếu vừa đổi thức ăn, vừa đổi chuồng, đổi nguồn nước hoặc thay đổi mật độ nuôi, người nuôi sẽ khó xác định nguyên nhân nếu đàn gặp vấn đề. Tốt nhất, nên thay đổi từng bước và quan sát phản ứng của vật nuôi.
Không nên thay đổi thức ăn cho vật nuôi một cách đột ngột, vì điều này có thể gây giảm ăn, rối loạn tiêu hóa, chậm lớn và ảnh hưởng đến năng suất đàn nuôi. Khi cần đổi thức ăn, người chăn nuôi nên thực hiện từ từ, trộn thức ăn mới với thức ăn cũ theo tỷ lệ tăng dần và theo dõi sát tình trạng của đàn.
Thay đổi thức ăn đúng cách sẽ giúp vật nuôi thích nghi tốt hơn, hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn và duy trì tốc độ phát triển ổn định. Đây là một bước quan trọng trong quản lý khẩu phần, giúp giảm rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.
CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM
- Địa chỉ: KCN Phố Nối A, Văn Lâm, Hưng Yên
- Hotline: 094.219.3898
- Email: Eufeed@gmail.com
- Website: https://eufeed.com.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/EUfeedchauAu
