Kích thước hạt thức ăn cho gà ảnh hưởng thế nào đến khả năng ăn và tiêu hóa?

Trong chăn nuôi gia cầm, người nuôi thường quan tâm nhiều đến hàm lượng protein, năng lượng, vitamin hay khoáng chất trong khẩu phần. Tuy nhiên, một yếu tố vật lý cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả sử dụng thức ăn, đó là kích thước hạt thức ăn cho gà. Hạt thức ăn quá nhỏ có thể làm tăng lượng bụi và giảm khả năng thu nhận thức ăn, trong khi hạt quá lớn lại có thể khiến gà nhỏ khó ăn. Vì vậy, lựa chọn kích thước phù hợp với độ tuổi và dạng thức ăn là yếu tố cần được chú ý để hỗ trợ khả năng ăn, hoạt động của hệ tiêu hóa và hiệu quả chăn nuôi.

Kích thước hạt thức ăn cho gà là gì?

Kích thước hạt là độ lớn của các thành phần thức ăn sau khi nghiền hoặc chế biến thành cám bột, cám mảnh hay cám viên.

Trong thực tế, khẩu phần thường không có tất cả hạt cùng một kích thước mà bao gồm nhiều kích cỡ khác nhau. Mức độ đồng đều và tỷ lệ hạt quá mịn hoặc quá thô đều có thể ảnh hưởng đến cách gà tiếp nhận khẩu phần.

Kích thước hạt thức ăn cho gà còn có liên quan đến quá trình phối trộn, vận chuyển, độ ổn định của khẩu phần và khả năng lựa chọn thức ăn của vật nuôi. Particle size cũng có thể ảnh hưởng đến tốc độ tiêu hóa và mức độ phối trộn của nguyên liệu.

Kích thước hạt ảnh hưởng khả năng ăn và tiêu hóa

Kích thước hạt ảnh hưởng đến khả năng ăn của gà thế nào?

Gà thu nhận thức ăn bằng cách mổ từng hạt. Vì vậy, kích thước và cấu trúc thức ăn có ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi ăn.

Nếu thức ăn được nghiền quá mịn, lượng bụi có thể tăng lên. Gà có thể mất nhiều thời gian hơn để thu nhận đủ lượng thức ăn và phần cám mịn cũng dễ bị rơi vãi hoặc bám trong máng.

Ngược lại, khi kích thước hạt phù hợp, gà có thể mổ và nuốt thức ăn thuận lợi hơn.

Ở khẩu phần dạng viên hoặc cám mảnh, tỷ lệ hạt vụn quá nhỏ cũng cần được kiểm soát. Hướng dẫn dinh dưỡng của Aviagen cho thấy lượng hạt mịn dưới 1 mm quá cao có thể ảnh hưởng bất lợi đến lượng thức ăn thu nhận, khối lượng sống và hệ số chuyển đổi thức ăn ở gà thịt.

Hạt quá nhỏ có phải lúc nào cũng dễ tiêu hóa hơn?

Không hoàn toàn.

Một suy nghĩ khá phổ biến là nghiền thức ăn càng nhỏ thì diện tích tiếp xúc với enzyme tiêu hóa càng lớn và gà sẽ tiêu hóa tốt hơn. Điều này đúng ở một mức độ nhất định, nhưng không có nghĩa hạt càng nhỏ càng tốt.

Thức ăn quá mịn có thể làm giảm sự kích thích cơ học đối với mề. Trong khi đó, mề là bộ phận quan trọng giúp nghiền và trộn thức ăn trước khi thức ăn tiếp tục di chuyển xuống ruột.

Các nghiên cứu trên gà thịt cho thấy khẩu phần có hạt thô hơn có thể làm tăng trọng lượng và sự phát triển của mề, đồng thời tạo ra những thay đổi nhất định ở cấu trúc đường tiêu hóa.

Vì vậy, mục tiêu không phải là nghiền nhỏ tối đa mà là tạo ra cấu trúc hạt phù hợp với hệ tiêu hóa của gà.

Hạt thức ăn lớn hơn có lợi gì cho hệ tiêu hóa?

Khi gà ăn các hạt có kích thước phù hợp và tương đối thô, hoạt động nghiền cơ học của mề có thể được kích thích tốt hơn.

Mề hoạt động hiệu quả giúp:

  • Nghiền nhỏ thức ăn trước khi xuống ruột.
  • Tăng khả năng trộn thức ăn với dịch tiêu hóa.
  • Hỗ trợ quá trình tiêu hóa dinh dưỡng.
  • Duy trì hoạt động bình thường của đường tiêu hóa.

Một số nghiên cứu gần đây ghi nhận khẩu phần thô hơn có thể hỗ trợ sự phát triển của mề và ảnh hưởng đến khả năng lưu giữ một số dưỡng chất. Tuy nhiên, tác động đến tăng trọng hoặc FCR không phải lúc nào cũng giống nhau giữa các nghiên cứu.

Điều này cho thấy không nên đánh giá hiệu quả chỉ dựa trên kích thước hạt mà cần xem xét cả dạng thức ăn và công thức dinh dưỡng.

Hạt phù hợp giúp mề hoạt động, hỗ trợ tiêu hóa tốt

Gà con nên ăn thức ăn có kích thước thế nào?

Ở giai đoạn đầu đời, gà có kích thước mỏ nhỏ và khả năng thu nhận thức ăn còn hạn chế.

Do đó, thức ăn cần có kích thước đủ nhỏ để gà dễ mổ và nuốt nhưng không nên quá mịn.

Cám mảnh thường được sử dụng phổ biến trong giai đoạn này vì có cấu trúc nhỏ hơn cám viên nhưng vẫn hạn chế một phần lượng bụi so với cám bột quá mịn.

Một số nghiên cứu cũng cho thấy ảnh hưởng của kích thước hạt có thể khác nhau giữa giai đoạn starter và các giai đoạn sau.

Vì vậy, kích thước hạt thức ăn cho gà cần được điều chỉnh theo sự phát triển của đàn thay vì sử dụng một kích thước cố định trong toàn bộ chu kỳ nuôi.

Gà lớn có cần chuyển sang hạt lớn hơn không?

Khi gà phát triển, kích thước mỏ và khả năng nuốt thức ăn cũng tăng lên. Lúc này, gà có thể tiếp nhận các hạt hoặc viên có kích thước lớn hơn.

Đối với gà thịt ở giai đoạn sinh trưởng và xuất chuồng, cám viên thường được sử dụng để giúp gà thu nhận thức ăn nhanh hơn và giảm lượng thức ăn rơi vãi.

Tuy nhiên, viên thức ăn quá lớn, quá cứng hoặc có chất lượng kém cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng ăn.

Do đó, kích thước viên phải phù hợp với tuổi và khối lượng của đàn. Không nên chỉ tăng kích thước thức ăn vì gà đã lớn mà bỏ qua độ bền viên và tỷ lệ hạt vụn.

Kích thước hạt và dạng thức ăn có liên quan thế nào?

Ảnh hưởng của kích thước hạt còn phụ thuộc vào thức ăn ở dạng bột, mảnh hay viên.

Ở cám bột, kích thước nguyên liệu ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lựa chọn thức ăn và hoạt động của mề.

Trong khi đó, với cám viên, quá trình ép viên có thể làm thay đổi cấu trúc vật lý của nguyên liệu. Vì vậy, cùng một kích thước nghiền ban đầu nhưng hiệu quả thực tế có thể khác nhau sau khi ép viên.

Nghiên cứu trên gà thịt cho thấy tác động của kích thước hạt đến tăng trưởng có thể thay đổi tùy theo dạng thức ăn, nghĩa là hai yếu tố này cần được đánh giá đồng thời.

Kích thước hạt cần phù hợp với từng dạng thức ăn

Những yếu tố cần kiểm soát khi lựa chọn kích thước hạt

Khi lựa chọn kích thước hạt thức ăn cho gà, người chăn nuôi nên xem xét:

  • Tuổi và kích thước của gà.
  • Giống và mục tiêu nuôi.
  • Dạng cám bột, cám mảnh hay cám viên.
  • Tỷ lệ hạt mịn trong khẩu phần.
  • Độ đồng đều của thức ăn.
  • Khả năng thu nhận thức ăn.
  • Mức độ rơi vãi tại máng.
  • Tốc độ tăng trọng và FCR.

Ngoài ra, cần kiểm tra chất lượng thức ăn thường xuyên. Cùng một sản phẩm nhưng nếu quá trình vận chuyển làm viên cám vỡ nhiều, tỷ lệ cám mịn tại máng có thể tăng đáng kể.

Có phải hạt càng to càng tốt?

Không.

Hạt thô có thể hỗ trợ hoạt động của mề, nhưng nếu kích thước vượt quá khả năng thu nhận của gà thì lượng thức ăn ăn vào có thể bị ảnh hưởng.

Ngược lại, nghiền quá mịn cũng không phải giải pháp tối ưu.

Vì vậy, nguyên tắc quan trọng là kích thước vừa với khả năng ăn của gà và phù hợp với dạng thức ăn ở từng giai đoạn.

Kích thước hạt thức ăn cho gà là một yếu tố quan trọng nhưng thường bị bỏ qua trong quản lý dinh dưỡng. Hạt quá mịn có thể làm tăng bụi và ảnh hưởng đến khả năng thu nhận thức ăn, trong khi hạt quá lớn có thể khiến gà nhỏ khó ăn.

Kích thước phù hợp có thể hỗ trợ hoạt động của mề, quá trình tiêu hóa và khả năng sử dụng khẩu phần. Tuy nhiên, không có một kích thước duy nhất phù hợp cho mọi loại gà và mọi giai đoạn.

Người chăn nuôi nên lựa chọn thức ăn dựa trên tuổi, dạng cám, chất lượng hạt, khả năng ăn và hiệu quả tăng trưởng thực tế của đàn. Kiểm soát tốt cấu trúc thức ăn cùng với dinh dưỡng cân đối sẽ góp phần giảm hao hụt và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM