Thức ăn chăn nuôi chiếm từ 60% đến 70% tổng chi phí vận hành của một trang trại. Tuy nhiên, do công tác quản lý kém hiệu quả, lượng thức ăn bị thất thoát qua các khâu bảo quản, vận chuyển và cho ăn có thể lên tới 5% – 15%. Điều này trực tiếp làm giảm lợi nhuận và gia tăng chi phí sản xuất.
Thực hiện tốt công tác quản lý thức ăn trang trại không chỉ giúp cắt giảm lãng phí, tối ưu hóa hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) mà còn bảo vệ sức khỏe cho toàn bộ đàn vật nuôi. Dưới đây là các giải pháp toàn diện giúp kiểm soát và hạn chế tối đa sự thất thoát này.
Kiểm soát khâu lưu trữ và bảo quản nguyên liệu
Bảo quản sai kỹ thuật là nguyên nhân hàng đầu khiến thức ăn bị hư hỏng, ẩm mốc, giảm chất lượng hoặc bị động vật gây hại cắn phá.
Kỹ thuật lưu kho chống ẩm mốc và biến chất
- Không xếp cám trực tiếp xuống sàn: Tất cả các bao cám công nghiệp và ngũ cốc khô phải được đặt trên sàn gỗ/nhựa (pallet), cách mặt đất tối thiểu 20 cm và cách tường 30 cm để tránh hiện tượng hút ẩm ngược.
- Thông thoáng và kiểm soát nhiệt độ: Kho chứa phải có mái che kín, không bị rò rỉ nước mưa và đảm bảo thông gió tốt. Nhiệt độ cao và độ ẩm cao là môi trường lý tưởng cho nấm mốc (Aflatoxin) phát triển, phá hủy các vitamin nhạy cảm và sinh ra độc tố nguy hiểm.
- Áp dụng nguyên tắc FIFO (Nhập trước – Xuất trước): Lô thức ăn nào nhập về trước bắt buộc phải đưa vào sử dụng trước để tránh tình trạng cám tồn kho quá hạn, bị xuống cấp dinh dưỡng hoặc chảy dầu.
Dọn dẹp và chống động vật cắn phá
- Ngăn chặn chuột, chim và côn trùng: Chuột, gián và sâu mọt không chỉ tiêu thụ một lượng lớn thức ăn mà còn để lại phân, nước tiểu chứa mầm bệnh (Salmonella, Leptospira). Cần sử dụng lưới thép kín kho, đặt bẫy định kỳ và giữ kho luôn sạch sẽ.
- Sử dụng silo chứa cám xả đáy: Đối với các trang trại quy mô vừa và lớn, đầu tư silo chứa cám khép kín giúp loại bỏ hoàn toàn nguy cơ rách bao, ẩm mốc và sự xâm nhập của động vật gây hại.
Tối ưu hóa kỹ thuật cho ăn để tránh văng vãi
Hành vi bắt mồi của vật nuôi cùng thiết kế máng ăn không hợp lý là nguyên nhân khiến một lượng lớn cám bị hất vãi ra sàn chuồng.
Cải tiến thiết kế máng ăn
- Đối với gia cầm: Sử dụng các loại máng treo hoặc máng ăn tự động có gờ chống bới (chống văng). Điều chỉnh chiều cao của máng ăn ngang tầm lưng của vật nuôi; nếu đặt quá thấp, gia cầm sẽ dùng mỏ hất cám ra ngoài.
- Đối với gia súc (heo, bò): Sử dụng máng ăn tự động có vách ngăn hoặc máng xây có độ sâu vừa phải. Tránh dùng các loại máng nông khiến vật nuôi dễ ủi cám ra ngoài sàn.
Điều chỉnh lượng cho ăn theo nhu cầu
- Không đổ cám quá đầy: Chỉ nên đổ thức ăn tối đa $1/3$ đến $1/2$ dung tích máng. Khi máng quá đầy, vật nuôi bới tìm hạt ngon sẽ làm rơi rãi phần lớn thức ăn xuống nền.
- Chia nhỏ bữa ăn trong ngày: Việc chia nhỏ lượng thức ăn giúp kích thích cảm giác thèm ăn, đảm bảo vật nuôi tiêu thụ hết sạch trước khi cám bị ôi thiu hoặc nhiễm bẩn do phân, nước tiểu.
Điều chỉnh khẩu phần ăn theo thời tiết và sức khỏe vật nuôi
Thức ăn thừa bị hư hỏng ngay tại máng là dạng lãng phí rất phổ biến nhưng thường bị bỏ qua.
- Giảm cám trong những ngày nắng nóng: Khi nhiệt độ môi trường vượt quá 32°C, vật nuôi bị stress nhiệt sẽ giảm ăn rõ rệt. Cần chủ động giảm từ 20% – 30% lượng cám vào đợt nóng cao điểm và chuyển bữa ăn chính sang sáng sớm hoặc chiều mát.
- Cắt giảm khi thời tiết biến động đột ngột: Mưa bão hoặc gió mùa làm hệ tiêu hóa của vật nuôi yếu đi. Cho ăn đầy đủ như ngày bình thường sẽ dẫn đến tình trạng cám bị bỏ thừa trong máng, bị ẩm ướt và mốc hỏng.
- Quan sát và xử lý cám thừa: Thường xuyên kiểm tra máng ăn. Nếu thấy cám thừa bị ẩm ướt hoặc có mùi chua, cần vớt bỏ ngay lập tức, không trộn cám mới đè lên cám cũ.
Ứng dụng công nghệ và quản lý dữ liệu thức ăn
Việc ghi chép và theo dõi sát sao giúp quản lý trang trại nhận diện nhanh chóng các điểm thất thoát bất thường.
- Theo dõi chỉ số FCR hàng tuần: Kiểm tra lượng thức ăn tiêu thụ so với tốc độ tăng trọng của đàn vật nuôi. Nếu chỉ số FCR tăng cao bất thường, cần rà soát ngay xem có hiện tượng thất thoát cám, máng ăn bị hỏng hoặc vật nuôi đang mắc bệnh đường ruột.
- Định lượng chính xác mỗi bữa: Sử dụng cân hoặc ca đo dung tích chuẩn khi chia cám cho từng ô chuồng, thay vì ước lượng cảm tính bằng tay.
Tóm lại, việc quản lý thức ăn trang trại đòi hỏi sự tỉ mỉ và đồng bộ từ khâu nhập kho, lưu trữ cho đến thao tác cho ăn hằng ngày. Bằng cách ngăn chặn ẩm mốc, cải tiến máng ăn chống văng vãi và điều chỉnh lượng cám linh hoạt, người nuôi sẽ giảm thiểu tối đa sự lãng phí, hạ giá thành sản xuất và bảo vệ nguồn lợi nhuận một cách bền vững.
CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM
- Địa chỉ: KCN Phố Nối A, Văn Lâm, Hưng Yên
- Hotline: 094.219.3898
- Email: Eufeed@gmail.com
- Website: https://eufeed.com.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/EUfeedchauAu
