Trong chăn nuôi, thức ăn là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tốc độ tăng trưởng, khả năng sinh sản và năng suất của đàn vật nuôi. Vì vậy, nhiều hộ nuôi và trang trại lựa chọn tự phối trộn thức ăn để chủ động nguồn nguyên liệu, kiểm soát chi phí và điều chỉnh khẩu phần theo từng giai đoạn. Tuy nhiên, nếu phối trộn không đúng cách, khẩu phần có thể bị mất cân đối, vật nuôi ăn nhiều nhưng chậm lớn, dễ rối loạn tiêu hóa và làm giảm hiệu quả chăn nuôi.
Phối trộn thức ăn chăn nuôi không đơn giản là trộn các nguyên liệu lại với nhau. Quá trình này cần có công thức phù hợp, nguyên liệu đảm bảo chất lượng, tỷ lệ chính xác, thời gian trộn đủ và cách bảo quản đúng. Dưới đây là những sai lầm phối trộn thức ăn chăn nuôi cần tránh.
Dùng chung một công thức
Một sai lầm phổ biến là dùng cùng một công thức thức ăn cho nhiều loại vật nuôi hoặc nhiều giai đoạn khác nhau. Thực tế, mỗi loại vật nuôi có nhu cầu dinh dưỡng riêng. Heo con, heo thịt, heo nái, gà con, gà thịt, gà đẻ, vịt, ngan, cá hay bò đều cần khẩu phần khác nhau.
Ngay cả trong cùng một loài, nhu cầu dinh dưỡng cũng thay đổi theo độ tuổi, trọng lượng, tình trạng sức khỏe và mục tiêu chăn nuôi. Nếu dùng sai công thức, vật nuôi có thể vẫn ăn nhưng không hấp thu đủ dưỡng chất cần thiết. Điều này khiến đàn chậm lớn, phát triển không đồng đều và tiêu tốn nhiều thức ăn hơn.
Vì vậy, khi phối trộn thức ăn chăn nuôi, người nuôi cần xác định rõ đối tượng sử dụng: vật nuôi ở giai đoạn nào, nuôi lấy thịt, lấy trứng, sinh sản hay nuôi thương phẩm. Từ đó mới xây dựng khẩu phần phù hợp.
Không kiểm tra nguyên liệu
Nguyên liệu đầu vào quyết định lớn đến chất lượng khẩu phần sau khi trộn. Nếu dùng nguyên liệu bị ẩm mốc, lẫn tạp chất, cũ, đổi mùi hoặc không rõ nguồn gốc, thức ăn sau khi phối trộn sẽ khó đảm bảo chất lượng. Vật nuôi ăn phải thức ăn kém chất lượng có thể bị tiêu chảy, kém hấp thu, giảm sức đề kháng hoặc chậm tăng trọng.
Một số nguyên liệu như ngô, cám gạo, bột cá, khô đậu, bột sắn, khoáng, premix… cần được kiểm tra kỹ trước khi đưa vào trộn. Không nên chỉ lựa chọn nguyên liệu dựa trên giá rẻ. Nguyên liệu rẻ nhưng chất lượng thấp có thể làm tăng chi phí thực tế do vật nuôi ăn nhiều nhưng hiệu quả tăng trưởng kém.
Người nuôi nên chọn nguyên liệu khô, sạch, có mùi tự nhiên, không vón cục, không nấm mốc và có nguồn cung ổn định. Với trang trại lớn, cần kiểm soát từng lô nguyên liệu để hạn chế sai lệch chất lượng giữa các mẻ trộn.
Cân đong không chính xác
Phối trộn thức ăn chăn nuôi cần tuân thủ đúng tỷ lệ nguyên liệu. Tuy nhiên, nhiều hộ nuôi vẫn có thói quen cân đong bằng cảm tính, dùng xô, thùng hoặc bao để ước lượng. Cách làm này dễ khiến khẩu phần bị lệch tỷ lệ, mẻ này thừa đạm, mẻ khác thiếu năng lượng, mẻ khác lại thiếu vitamin hoặc khoáng chất.
Khi công thức không ổn định, đàn vật nuôi cũng phát triển không đều. Một số con tăng trọng tốt, trong khi những con khác chậm lớn hoặc dễ mắc bệnh. Về lâu dài, việc cân đong sai còn làm người nuôi khó đánh giá hiệu quả thật sự của khẩu phần.
Để khắc phục, nên sử dụng cân phù hợp với quy mô phối trộn. Các nguyên liệu chính cần được cân rõ ràng, còn các thành phần dùng với lượng nhỏ như premix, khoáng, vitamin hoặc phụ gia càng cần chính xác hơn.
Trộn vi lượng sai cách
Vitamin, khoáng, premix, axit amin và một số phụ gia thường được sử dụng với lượng rất nhỏ trong khẩu phần. Nếu cho trực tiếp vào khối lượng nguyên liệu lớn mà không trộn sơ bộ trước, các thành phần này rất dễ phân bố không đều.
Khi vi lượng không đều, có con ăn phải quá ít, có con lại nhận quá nhiều. Điều này ảnh hưởng đến sức khỏe, khả năng tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của đàn. Đây là lỗi khá nghiêm trọng nhưng nhiều người nuôi lại không để ý.
Cách làm phù hợp là trộn trước các thành phần vi lượng với một lượng nhỏ nguyên liệu nền như cám, bột ngô hoặc nguyên liệu khô dễ trộn. Sau đó mới đưa hỗn hợp này vào mẻ trộn lớn và tiếp tục đảo đều. Việc tiền trộn giúp vi chất phân bố đều hơn trong toàn bộ khẩu phần.
Trộn chưa đủ đều
Không phải cứ đảo vài lần là thức ăn đã đạt độ đồng đều. Nếu thời gian trộn quá ngắn, thiết bị trộn không phù hợp hoặc cho nguyên liệu vào sai thứ tự, hỗn hợp có thể bị phân tầng. Các nguyên liệu nặng lắng xuống dưới, nguyên liệu nhẹ nằm phía trên, khiến mỗi phần thức ăn vật nuôi ăn vào có thành phần khác nhau.
Thức ăn trộn không đều làm vật nuôi hấp thu dinh dưỡng không ổn định. Đàn có thể phát triển lệch, con lớn nhanh, con còi cọc, thậm chí xuất hiện rối loạn tiêu hóa nếu một số thành phần tập trung quá nhiều ở một phần hỗn hợp.
Người nuôi cần đảm bảo thời gian trộn phù hợp, không trộn quá ít hoặc quá tải thiết bị. Nên cho nguyên liệu theo thứ tự hợp lý: nguyên liệu chính trước, nguyên liệu phụ sau, vi lượng đã tiền trộn đưa vào sau cùng để đạt độ đồng nhất tốt hơn.
Đổi công thức đột ngột
Một sai lầm khác là thay đổi công thức thức ăn quá nhanh. Khi giá nguyên liệu biến động, nhiều hộ nuôi thay thế nguyên liệu ngay lập tức để giảm chi phí. Tuy nhiên, việc thay đổi đột ngột có thể khiến vật nuôi chưa kịp thích nghi, dẫn đến giảm ăn, rối loạn tiêu hóa hoặc chậm tăng trưởng.
Khi cần thay đổi công thức phối trộn thức ăn chăn nuôi, nên thực hiện từ từ. Có thể trộn công thức mới với công thức cũ trong vài ngày để vật nuôi làm quen. Đồng thời, cần theo dõi lượng ăn, phân, tốc độ tăng trọng và biểu hiện sức khỏe của đàn sau khi thay đổi khẩu phần.
Bảo quản sau trộn kém
Sau khi phối trộn, thức ăn thường dễ bị ảnh hưởng bởi độ ẩm, nhiệt độ, côn trùng và nấm mốc. Nếu bảo quản ở nơi ẩm thấp, để trực tiếp dưới nền, không buộc kín bao hoặc tích trữ quá lâu, thức ăn có thể giảm chất lượng nhanh chóng.
Thức ăn đã trộn nên được bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và tránh tiếp xúc với nền ẩm. Bao chứa cần được buộc kín sau khi sử dụng. Không nên cho vật nuôi ăn thức ăn đã vón cục, đổi màu, có mùi lạ hoặc dấu hiệu nấm mốc.
Phối trộn thức ăn chăn nuôi là giải pháp giúp người nuôi chủ động hơn trong quản lý khẩu phần và chi phí. Tuy nhiên, nếu làm sai kỹ thuật, hiệu quả chăn nuôi có thể giảm đáng kể. Những lỗi như dùng chung công thức, không kiểm tra nguyên liệu, cân đong cảm tính, trộn vi lượng sai cách, trộn chưa đều, đổi công thức đột ngột và bảo quản kém đều cần được tránh.
Để phối trộn thức ăn chăn nuôi hiệu quả, người nuôi cần xây dựng khẩu phần phù hợp với từng loại vật nuôi, chọn nguyên liệu chất lượng, cân chính xác, trộn đúng quy trình và bảo quản tốt sau khi trộn. Khi khẩu phần được phối trộn đúng cách, vật nuôi sẽ hấp thu tốt hơn, phát triển đồng đều hơn và giúp nâng cao hiệu quả kinh tế cho hộ nuôi cũng như trang trại.
CÔNG TY CỔ PHẦN EUFEED VIỆT NAM
- Địa chỉ: KCN Phố Nối A, Văn Lâm, Hưng Yên
- Hotline: 094.219.3898
- Email: Eufeed@gmail.com
- Website: https://eufeed.com.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/EUfeedchauAu
